LETRATURO

Atlango esta toje skaltagrade le kreado artistika. 

Konfel kreinto RAAntonius to-s perfekta lango po verkes letraturo ye poezio.

Tampe mi prezenta tey qar tekstoy.  

Richard A Antonius

1. ”Le lasta spektaklo di Xpetka” pe Richard A Antonius (kreinto di Atlango)

2. ”Nuva Klenoy dil Royano” pe Hans Christian Andersen

3. ”Lappar, le Antikristo” pe Endre TÓTH (Le nuvelo tradukita-s de Esperanto ka Atlango.)

4.  POEZIO:  Alboy, alboy sekna ye verda.  Pe Federico García Lorca  

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tey-s ma kento verkita pe mi Atlange. 

Ta materialo, translangita pe mi kal lango polonia, entris qezze kepitelo 42 ka ma grannuvelo 

OMNIUM. Pel edizzeyo Muza i Polonio il anyo 2017.


Richard A Antonius

”Le lasta spektaklo di Xpetka”

(Ostatni występ Szpetki)

I ta dyemoy Martino Bogux, Vieslavo Giza ye Bolisenga alge pli freqe korsi ka ta parto dil stradeto.  Le garsoy versauti carkoy i lua plu vasta lokoy somem teng-e le nekoy sobrel umbeloy di floksoy, kaye vedinte le fluganta treco di Mariana lu fole klamaci. Un ka dua malinde subepondi sa pyedoy po puxes kolego insel sapa skumo augradile. 

Adamo kripte spekti lu pe kampobinoklo del vindeto mansarda. Mariana plaudi ko Magdo -le pueno del familio Mordemba, ye ko la mikra, baupelsa hundeno Xpetka. Amba puenoy sombli ne atentes le bubacoy ye lua vamkorsoy. Kaye solme le olda hundeno ne endauri ta skrimoy bo li boydi rauke montr-e sa korba dyentoy stradeten.

Mariana aperis un viko pas. Li arivis pe trayno de Romanio. Li totye ne langi polonie men ya lo timata xakplaudo -  li esti nevenkebla.


 Tanokte, Adamo longem kami ek-e le boydoy di Xpetka.  Lo hin sombli kel hundeno boydi en ta lunyo brodita sul brodado pendanta sobre ha sengo. Ta lunyo pe sa guldeska tridoy belumini le nokta furesto ye familio di cervoy.

Le garso sem turnis duaflanken ye smili ka sa sekreta plano, qam hi bepyensis pol seqa 

dyemo.

Hi stari al gradila pordeto tyen-e aulabye le kumbijeto cirkevolvita i pergamino.

Hi denzumbi papereska sonidoy il matina stradeto. Hi prumbis le italia melodio ”La ci darem la mano” men kortem versautis kal ”Tiritomba”. De tempo ka tempo hi korektebi le blanka floro di peonio, qam hi plasis il pokseto di sa xemiso. Hi yu timpe planis, ke - kaze akzzide - hi maxo to a se, kaze dekorineto, men posem hi diktos ka Mariana, ke ta floro esta po li, do tem le pueno fastos ta floreto i sa keploy…

Adamo vis il stradeto, versautis carko ye tengis sobrel gradilo le mano kol kumbijeto.

  • Pel to se toje plaudaba.

Antem hi markis lo, alga maneto prinis ha instrumento. Magda Mordemba yu korsi kol pilgo kal kolegeno stambl-e a Xpetka.

  • Mulcumesk! - Mariana dikis ka Adamo bemir-e le kumbijeto.

Le puenoy xepti pokte, ye lu komridis, estabe po ta peonia floro, ye Adamo syenti, qe carka aqo dyara insen ha xuzo.

  • Qi tu xakpluda? - Magda qesis hi konfel deziro di Mariana.
  • Mi kuna gambitoy di Capablanca. - Hi daris le repliko beprumbita tanokte.

Entrante yarden Adamo pauri po xarpa dyentetoy di ta mikra, boydinda hundo. Hi kaye Xpetka evi un lom le dua daurem ca le vernemo. Adamo esperi, ke hi raptem miros Mariana kumbanta pe ha kumbijeto sa dunka fruntobuklo. Men ne, amba puenoy kauri al tableto kol xaktaulo ye kumbi Xpetka. Le hundeno prummordi le kumbijeto, qa treki tona pelsaco plenta di sekna seminoy ye herbuloy.

  • Eh, de tua kumbijo le dyentoy denfala. - Akus-mode dikis le mikra pueno.
  • Ini mini mayni mo… - klamis Mariana, ye li komis verbores Adamo pe sa pupiloy qezze groselo nigra. Li tyeni le manoy bake.
  • …Qa maneto maxa to? - Magda finis le rimado zame li.

Le puenoy ridi bo hi te longem pyensi, ke finfine ca homino pabu konyektis, ke hi ne paba dantrekes sa okloy dal ledra cintoy sobrel maleoloy di Mariana.


Finfine Adamo lotis un peono nigra. To anke bune, hi pyensis, bo to-s te, kaze reges sobre seuso briletoy dil nigra pupiloy. Zame mires xak-taulo - hi mirandi le pueno. Hi oservi le pinto di la lingo, qa lenke sliki le pauta labyoy ko poluro di frukta bonboy. Hi esti totye rigida bo subel tablo, cirke ha pyedoy, lo cuvagvi Xpetka. Da tempo ka tempo Magda sidandi al tablo klangante danjere pel xakoy. 

Adve ka to le manoy di Magda plasi ad Adamo algado, qa sombli tra bukleto di keploy qam le granminyo maxi il sa pregvobuko. 

- Qi tu pyasa ma Tufoneto?- Li qesi, beprumb-e tyem fortikezzo di Adama kumbijeto ad algo, qo algem esti - ne esti pluxa urseto. Le kumbijeto ensis teribile sindyenta ye pokte fetoreti qe olda hundo.

Mariana komis le xakpartido pel mobo da subel royfiguro. Ah, ta Mariana - tyem li yu olveba til mikra arokfo - hi konstatis. Ye tyem i ha imagino lo aperis viso dil patro klinanta sobrel xaktaulo. Adam esti syerta, ke toje le patro konsiderus ta abra mobo qezze plake pyensita. Nu, men ya to-s tamode - doke toje hi sel arbis po fendes mobo simila.  Ha kontreno somblis ne molte danjera. Mariana ne hasti plonge, li mobis pel peono da subel blanka Laufro. Tyem li miri Adamo ko defyenta myeno. Li apogis sa bela viseto ye rugis le frunto sub le keplobuklo kaze li helpezi hin pyens.

Lo hin sombli, ke belezzo di Mariana kamba hi al plata kekso del presita moneto di un Zloty, qam algem hi ye Martino kone pondis sube pasanta trayno. 

Hi keptis ta peono. Li pautis sa labyoy ye rapamobe, kaze li esti danlongem pronta ti to - li blokis ha peono pel kavelfiguro.

Adamo ne intenti paures, hi yo esti le filo dil buna xakplaudanto. Hi abris po ke efres li pokte. Le peono ka d5! Le pueno spaldobis ye aceptis ta interkambo. Estabe li ne kuni, ke kortem hi atakos li pel royeno? Adam ne dezi ke li kanselos ta mobo. Hi fendis te. Hi kuni, ke li prumpeldos hi pel dua kavelo.

- Qono venka? - Klamodis Magda animob-e sa bauhirta plaudiko, qia plake fartrekita kepo blansi sobrel xaktaulo. Hi syenti le nozo di Xpetka sul suro.

Bakey le floksa albuskoy lo aperis un bubo ko ruja viso. Hi peldi metalringo del bisikla roto. Adamo renturnis kol royeno kal bazo. Men po qo Mariana klakis al manoy? Men toje li, za  xakes - li elektis le mobo pel Kavelo ka e4. ”Tyeme mi maxa tu!” - Adamo pyensis plas-e sa laufro su g4. To esti klare ke Romanieno defentezi sa du kaveloy, bo li mobis le blanka royeno ka e2. Kapeble, ke pe ta mobo li prumprotekti sa royano.

Adamo arbis ages blikse. I ta situdo se yu atakeba: Hi keptis la kavelo su f3. Le atako al Royeno! I ta momento Mariana denjektis sovra xautaco. Adamo syentis sul vangoy la salivuloy. Subel tablo lo graulis le hundeno. Efrita Magda kauris sul pergalene beblotita  tero. Dal legnobudo lo audensis kunikloy. Sekundofraksem le  garso maxi ante se totye kambita viso di Mariana. Pe ta xauto ye ko ta myenaco li ensis olda ye turpa qe… tra royeno Santya Kinga sul nigroblanka pikturo pendanta il kokteyo dil granminyo. Ti estabe enke pli male… Le skintanta treco kaze fusto qatis le serena skyelo. Le garso blundis. Hi abris le okloy tuy, bo hi audis lauda vorteto: Finalul!


Le mobo dil Kavelo ju fendita pe Mariana plasis hi i situdo sindesentra. To esti xak-mato! Pli male: Le xak-mato duopla!

Mariana stari bakey dil tableto ye korekti sa treco. Somble ca petaloy de ha peonio kami sul totya xaktaulo.


Aste tarda nokto hi ne dormabi, mordante uneloy ye repante i sa mindo ta brenanta, kaze urtiko - vorteto finalul. Posem hi drimi, ke hi ye Martino lu dolenkorsa del fernovoya taluso. Lu pondis su relso du Zloty-monetoy ye pos momento zore spirganta lokomotoro disprentos to a du metala plata keksoy. Se plaudabo Zzimbergayo pe tadoy. Le verda lokomotoro TKT48 treka ruja varkovagnoy. Le lasta maxa le budeto po fernovoya gardisto. Raptem il vindeto lo apera le kunata kepo il bereto. To-s yol onklano-magiano! Ye hi holda algo. Ye hi klama ka Adamo: Storneto, keptes to! To-s kom-pen-di-u-mo. Tyem tu bildaba le totya Universo!  Adamo vedabla il aero un mikra notuyo de qa fala ok kunata paperuloy. Hi prumkepta lu. Tonoy omfluga ha manoy ye landa insey grana carko. 

Le lasta vagno farensa vel ponso. Ju tyem Adamo veda, ke kal budeto lo-s firmita le bisiklo di Antoni Marmon - le onklano - magiano de Nuva Sonco. Il carko aqomenisko bilda pel paperetoy difersa figuroy… 

Da bakey dil floksoy Adamo auda, qe granminyo qesa le granpo, qi hi ploktis le peonioy lina, nu, lom tay, qa kresi aupordete?

Me ta lasta qeso yu ne parti kal drimo.


Verlongem hi ne proxensi kal gradilo, qey lo lokti xakplaudareno de Romanio. Hi xandi enke pli, bo yu astel oreloy di Martino lo vyenis algavoye, ke hi getis xak-mato da Mariana, ye adve to - pos pokta moboy.

    Tyem hi maxi molte po labores. Hi kreis un spesya xifro, pe qa hi skritis un sekreta brifo i sa dyembuko. To esti brifo ka Mariana. Algono, qa kunu, kel letreto M to-s fogleto, kel letreto A - to-s tringloforma jupeto sul dansanta pyedetoy, ye toje le R to-s le xuzeto kol ledra cinto, ye te plonge, ye te simile…tezzavolte ta persono podu dexifris ta brifo. Men lom le klefo kal xifro Adamo koncelis otraloke, sul grana lofto, bakey cimno, sube briko. 

I ta brifo Adamo pregi li pol mano lina. Hi promesa, ke hi kofos po li ringeto, ye hi baqos strudelo. Posem lu kone vamedo ta kekso mahante pe sa pyedoy del ponso vel flumo Kamienizza. Ye lu konxero le jolo, bo lu maxo na tristadoy po konxerando. Ye lu interparolo pel lango qam hi denpyensis po to, kel adoltonoy ne kapabes lu anke qem tronoy lum kripte eku. 

 Kapeble, hi toje pyensis qamode lu amba vivtyeno. Lu startos un kooperatizo ye lu seldo sul totya mondo floraqo konfe propia formelo kol aromado di floksoy. Ye lu komloktos kone, il aqoturmo al fernovoya stanseyo, ye trey, porsyerte, na beboko klimbablos, po ke kriptomires ka lu vel vindeto ye vedes qom lu fenda. Le granpo Yuliano i sa skafo sul verandoyo yu maxi le klefo ka ta turmo, bo algem hi reperi tia metalpordoy.


Otuno i Olda Kolonio sem anonsi pel klango di pomo rulanta sul obliqa tekto dil legnobudo.

Le granpinyo sidi al pomalbo. De sube ha faldebla kutijo lo dolenvi longa, astel terdo, spiralo di sukyosa xelo. - Ta poma xelo yu ne-s po… ma… dyentoy. - Hi joki. Ye posem hi pyensi laude, qem lo arivos alga brifo da Himalayoy, qen vyahis Roza - le matro di Adamo. 

Le granminyo toje trubensi. Li drenki lavadoy il lavuyo, li froti pel maniko sa frunto, ye diki: - Ye mi pyensa tamode, ke li vyahis ka ta Azio, ye yuste de trey lo arivis azia influenzzo. Doke tyem qo paba eventes trey?


Alga dyemo, augradile lo aperis Tadeo Maligniak ko karteto - kol kanvoko ka telefono, kal posteyo. To esti orderita telefona lokfo internasia da Kievo. - Porsyerte da tua patro. - le granminyo dikis.

Hi til granminyo aperis trey yustem. Se alvokis lu kal kabino duesma. Men il ekijo solme algo stertori. Le granminyo diki, ke li audis alga pertruboy, men un volto algono klamis defare rusilange. -Estabe to esti le numo di tra vilajo al flumo Dnipro? - Li pyensi posem, yu heyme. - Alge-nalge: Komatoznoye. Ye se parkonektis.

Sernem, kal fernovoya parko lo arivis mobebla kino. Le garso ne kuni titolo di ta filmo, bo kol granminyo lu vyenis algerete tarde. Sul ekrano, pendita inte alboy ye steloy, lo polsi nigroblanka mondo. Drola klauno prumsidis al fortepiano men ha sejo stari plukfare da to. Hi doke levis sa manikoy ye kompuxi totya instrumento. -Qom ta plumpono vamfenda? - Le granminyo astuni - Yo lo estu betre proxendes le sejo, qi ne?

Algono pasi konfel lasta, pli skaltendita ranko sul spekteyo ye paris le likto dal projektoro. Vel ekrano lo marxi grana ombroy di trin personoy. Adamo pyensis ke hi veda profilo di sa matro, dil siorano Bernardo ye anke di sa patro.

-Adameto, ne dormes. - Le granminyo pikfis hi il flanko. 

I ta momento sul ekrano le viso dil klauno desmobis ko trista smilo. Ha vangoy sfolis, ha okloy dolenfluvis, ye il buxeyo lo melteaperis luminfrapanta truvo. Le klauna kalvo kol cirkekaploy sem kambis a distrekita bobletoy ye nozmokloy.  Finfine sul totya ekrano dominis blindenda blanko. - Denuve le filmo sem paris. - Le granminyo klagi.

Il belumina spekteyo Adamo markis le kepo di Mariana. Tyem le pueno maxi le rondeto fendita del treco. Flankey li lo sidi alga garso, qa rape sem levis despatyenzze ye montris le viso. Il blanka likto dal projektoro Adamo renkunis Yendreo Pahletko.

Le filma bendo pergluita-s ye dal ekrano lo raukis laudatoroy. - To-s le filmo subel titolo: Le lasta spektaklo di Grock, sioreno Xatko. - Lo xeptis deflanke alga kunateno dil granminyo. - To esta ti vivo di fransia cirkusa klauno. 

Adamo tengis le neko ye miri le plektadeto di Mariana sobre qa, kaze nigra fogloy, flugi manacoy di ta Pahletko.

Sul ekrano le klauno i mega xuzoy, falis de sul sejo. Ye somble hi spantita-s pel nigra skrepo, qa desautis raptem, nekunate da qey, ye to komis drolsauti sul totya ekrano. Ye qem somem ko trayna fifo, le ekrano plentumita-s pel pligranendo dil digo dil filma operatoro prumbanta farpeldes to da prel oturatoro - le totya parko fernovoya vamis il rido.


Makse molte del totyo Adamo ravita-s pel filma projektoro ko tada grana bobinoy - plasita sul platformo dil kargauto. Hi pyensis, ke ya il futuro hi ne esto mahinisto vaporlokomotora, doke hi eble estos filma operatoro, ho, ye po qo ne, tezza komika klauno de ta filmo.

Qem lo aperis tekstoy finall ye conoy sem sautelevi del sideyoy, hi pregis le granminyo, ke lu proxens kal kargauto. Sul rando dil tada platformo, sube pyedoy dil operatoro, inte cigaret-stumpoy ye brenita flamijoy, hi markis un mikra filmulo. To esti porsyerte un perforita filmoframeto dantondita pe cisoro. Pos momento hi holdi ta prigo. I likto di lanterno lo smilis ka hi le viso dil klauno. Flanke le viso, al perfortruvoy hi markis vibranta linyo. To porsyerte esti optika registrado dil rido dil klauno Grock!

- Granminyo, to-s un mikreta filmoframeto de duto qar framoy po sekundo.

-Oh, oh! Adameto, qezze tu molte kuna. - Le granminyo dikis te laude, kaze li dezi ke la kunateno toje audes to.

Adamo preskeprinis le filmikulo dal oklo, qem sul ekrano dil nokto, sul skyelo beseminita pe steloy - lo aperis luminyosa nadlo. To vamflugi sobrel tekto dil fernovoya bildado. 

Le falanta stelo! - hi pyensis. Hi kuni, ke ta kause blikse se kanvokeba un deziro. Do hi fendis tamode. Ye lo esti anke algo til aqoturmo.

Lu vyeni ye lu prinis hi dal jardina pordeto, Vieslavo Giza, Martino Bogux ye Bolisenga. Lom Yendreo Pahletko lu enkontis sul yardeto di Mariana.

Ve truvo il gradilo entris du fratoy di Magda - Vizzek sin dyentoy ye Henek ko sa pli korta pyedo. Vizzek holdi samane longa snuro. Mariana i blanka klenado plaudi ke li fendi Favor-keksoy. Li formendi tadoy de fangobuloy ye kone ko Magda sombli ke li baqa to sul metala forneto - plaudiko. Ye solme Xpetka cukonduti. Li ne boydi, li prumsfingi pe sa kauda refto ye li prumdari ka conoy le pyedo sena. 

Le buboy mobensi cirkey le tableto kol forneto-plaudiko, lu sombli ke lu-s fomay, lu masajumi sa ventroy, ye Pahletko kleptis un tezza kekso ye vamkargis to insel buxaco. Conoy falis terden dal ridaco dau hi longem spluti en le legnobudo.

Adamo mirandi Mariana. Tadyeme li maxi su sa oreloy frexplokta duopla cerisoy. Da la kepobo le fruktoy kraxi pe sukyosa rujo blinkante pel sola iskretoy. 

Finfine hi proxensis ye prinis del pokso sa mikra filmikulo. - Mires - Hi dikis ka Mariana. - Mi-x ta klauno sul filmo. To-s le fransia klauno Grock.

Le pueno prinis to pel suja digoy ye nozruge miri to en le solo.

-To estaba po tu. - Hi voluntendis li. 

- Mulcumesk. - Li dikis ye jektis le filmikulo tablen. Le cerisoy a la oreloy glade blinkis.

Daurem to Vizzek plasis aunoze dil hundeno fanga kekseto. - Vur to! bestyaco, pol fino.

Me Xpetka ne edezi. Su la baukorba dyentoy lo pendi skumo.

  • Mi maxa tu! - Lo klamis pli olda Mordemba ye keptis le hundo. Hi levis tono ye plasis sul topo dil hupilo di fernovoya xpaloy. Kaze hi yu maxi lo planita.
  • Ma patro el matro dikis, kel hundeno esta olda, malga, ye po nado. - Hi esplikis. -Ye tono vura pluke molte. Nu vames! - Hi voluntendis le frato. Hi sel pondis sul hunda neko le snuro ko nuzo. Lom le dua fino dil snuro hi fastis al klovodo il muro legnobuda. - Sautedes tono.

Me Henek algakause opondi.

  • Tu-s beydoko! - Vizzek klamis kal frato ye posem diris ka Martino.
  • Eh… me…- Martino baudiki ye hi sem xermis pel manoy. Vel uska voyeto inte forzzokestoy hi fugi somblante ke hi verpasa labirento. Trey Bolisenga yu stari.
  • Do qono falendos tono? Ye tu? - hi montris pe sa digo Vieslavo Giza. - Qi tu ne vedezu   qamode Xpetka dolsauta? 
  • Tono plonge sidaba trey. - Replikis Giza ye komkolpi petro.
  • Ye tu? - Vizzek diris ka Adamo.

Le garso solme spaldobis. Hi presyenti algo ne buna. Hi ne pyasi ta snuro ye ta cunervezzo di amba Mordemboy.

- Qi tu conoy nem esti il cirkuso? Nu? Qezza jenacoy lu-s! - Ye hi yu komperdi pasyenzzo.

Mariana spedis ka Adamo turpa grimaso, kaze li rapte syentis i sa buxo ne buna saporo. Posem li turnis le kepo en Pahletko. - Andrei! Andrei! - li klamis. Vedante, ke toje hi esta prokrasteza, li purgeklapi le manoy, dantrekis de sa orelo du cerisoy ye ridante li jetis tadoy en hi. Li dansis il sollumino ye posem li korsis ka Vizzek.

-Salt mortal! - Li klamis i sa lango ye puxis le hundeno.

Le bestyo boydetis da pauro ye vamfalis del xpaloy. Proksey terdo le nuzo dil snuro cirkeklemis le hunda neko. Enke pli drole la xarpa dyentoy naknensis, lo blinkis le lingeto ye pos momento le nigra pupiloy sinmobis kaze zzelante solen.

Mariana vamis pe sa vilda ridaco, pe qa yu antem li efris Adamo. I un momento li kambensis a beboko, qa pos un sekundo sprukis en skalo kaze fontino di jarda rido.

Anke le garsoy kauretis bakey le forzza kestoy. Magda kraxprentis pelme un befanga kekso ye

dikis: - Oh, fuy!

Adamo vedi qe del fauko di Xpetka lo dropa ruja skumo. Pel baka pyedoy dil hundeno lo trekandi konvulsoy kambante li a plumpa dansoro.

  • Ye li defekalis! - Skrimis pli olda Mordemba, ye ko respekto diris en Mariana. - Tu-s 

vyere supera teno! Mulcumesk!

Algamode qezze le unesma lo startis en le pordeto Pahletko.

  • Vartes! - lo klamis Martino ye kone ko Giza ye Bolisenga korsis il stradeto. - Mu vames kal ponso fernovoya! - Algono jektis le komandro. 

Adamo toje maxi nado po fendi tey. 

Ye solme hi bune membis le visto di Mariana Suave qe li spluta luaspure pe cerisa kerno.

Richard A Antonius      

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Hans Christian Andersen esta le autoro di molta fabeloy. Hi skritis inte otra:” Turpa Anasito”, 

”Nuva Klenoy dil Royano” , ”Prinseno su Pizeto” ye ” Mikra Sireno”. 

Hans Christian Andersen sem naskis i 1805 i Odense. Danlando.  Hi mortis i 1875 i Kopenhago, 

Danlando. Ha fabeloy translangitas ka plier da cento di langoy.


The Emperor's New Clothes

by   Hans Christian Andersen

Tradukita ka Atlango pe R.A.Antonius

Konfel originalo Danlanda.

Hans Christian Andersen 

NUVA KLENOY DIL ROYANO.

Antem molta anyoy un royano vivi, qa ta-grade ami bela nuva klenoy, ke hi spendi sa cer

monoy, solme po estes cem bele ornamita. 

Hi ne intresi til saudatoy sena, ne aprasi teatro, ni yakto, eksepte solme po montres le nuva 

klenoy sena. Po ca kloko dil dyemo hi maxi aparta kostyumo, kaye ya se ordinale dika ti otra 

royo: 

”Hi-s il konsilanteyo”, tey cem se diki : ” le royo esta il kleneyo sena.” 

Lo esti jole il grana urbo i qa hi residi; ca dyemo arivi molta alyonoy. Algadyeme toje

lo vyenis du fraudantoy, qa dikis, ke lu-s teksistoy teksablanta le plu bela stofo, qam se 

pabu solme sen images; ke ne solme le koloroy ye desegnoy di ta stofo esta 

esterordinale bela, le klenoy fendita de ta stofo maxo le estupenda qalezzo qa-s

nevedebla po ta homino, qa ne apta ka sa ofizzo, ho qa-s neparduneble stupida. 

”To-s yo ekselenta klenoy!” le royo pyensis; ”Poxante tezza, mi yo kunabu, qono i 

ma lando ne apta pol ofizzo qam hi maxa; mi disernabo le sajay dal stupiday! Yes, 

ta stofo rape esteba teksita po mi!” ye hi daris kal amba fraudantoy molter monoy, 

po ke lu komes ta laboro. Lu plasis du teksomahinoy, lu fendis myenoy kaze lu labora, men lu 

maxi nado sul mahinoy. Qanke ril postiloy lu esti molte fervora bo lu postilis makse delikata 

silko ye makse purga guldo. Lu plasis to i sa propia poksoy ye labori al desplenta mahinoy anke 

aste tarda nokto. 


”Mi kunezu, qer ta stofo yu prontita!” le royo pyensis, men lo keptis hi pauro bo, ke tono, qa-s 

stupida ho ne bune apta ka sa ofizzo, ne vedabo le stofo. 

Trozze hi maxi le konvino, ke hi sel ne paureba - hi spedarbis prime otra personoy, po vedes, qe 

ta afero prozzesa. Ca hominoy i ta urbo kuni lom qezza estupenda forto ta stofo poxa, ti conoy 

sinpatyenzze yu vedezi, qezza stupida esta lua naubono.  

”Mi spedos kal teksistoy ma olda onesta ministro!” le royo pyensis, ”Hi beste vedos, qezze ta 

stofo aspekta, bo hi-s le homino saja ye nono betre apta ka sa ofizzo, da hi!” 

Le olda respekteja ministro entris le zalo, qey le amba fraudantoy sidis prel desplenta 

teksilyoy ye labori. ”Dio helpes!” le olda ministro pyensis, large abrante sa okloy, 

”Mi vedaba nado!” Men hi ne dikis to. 

Le amba fraudantoy pregis hi proxens ye lu qesis, qi to ne-s bela desegno ye 

koloroy? Qem lu montris le desplenta teksilyo, le desfelica ministro untis ca 

fortoy po abres bune sa okloy, men hi vedabis nado, bo nado esti. 

”Le Dio mina!” hi pyensis, ”Qi mi-s stupida? Mi ne suspondis to ye ti to nono kunaba!

Qi mi vyere ne apta po ma postino? Ne ne, mi na-mode diktaba to, ke mi ne veda le teksado!” 

”Vam, Tu dikis nado!” un, qono teksi, markis. 

”He, to-s bunoda, molte xarma!” dikis le olda ministro ye miri to pe sa oklovitroy. 

”Qezza desegno ye qezza koloroy! Yes, mi raportos kal royo mina, ke to molte gusta ka mi.” 

”To plesa mu!” dikis le amba teksistoy ye vam po numendes le koloroy ye esplikes le neordinala 

desegno. Le olda ministro eki atente; po ke hi diktabo le somo, qem hi revyenos kal royo; 

do hi fendis ta-mode. 

Tyem le fraudonoy postilis plier monoy, plier silko ye guldo, qam lu vi untes pol teksado. Lu 

inpondis to propiapoksen, men vel teksilyo lo ne vis anke un trido,  men lu, qe antem, kontini 

sa laboro sul desplenta mahinoy.

Le royo kortem denuve spedis otra respekteja ofizzisto, po vedes, qe lo va teksando ye qil stofo 

proxem esto pronta. 

Ko trono lo eventis some qe kol ministro: hi miri ye miri, men il desplenta teksilyo nado esti, 

takause hi toje vedi nado. 

”Qi to ne-s vyero, ke to-s bela peculo di stofo?” dikis le fraudantoy ye montri ye klarendi  

le bela desegno, qa totye ne estenti.” Mi ne-s yo stupida! -le homino pyensis, ”men qi to 

signa ke mi ne apta ka ma buna ofizzo?” To-s molte qira! Men mi espera ke nono 

markis to. 

Takause hi lausi le stofo, qam hi ne vedi, ti hi syertendis lu ye sa jolo kause dil bela koloroy yel 

splenda desegno. 

”Yes, to-s raveja!”hi dikis kal royo. 

Ca hominoy il urbo paroli solme ti ta beloda stofo.

Tyem le royo sel vedezi to, daurem le stofo esta sul teksilyoy. 

Ko totya kraudo di elektita hominoy, inte qonoy toje lo esti amba olda onesta ofizzistoy, 

qonoy esti yu trey antem, hi vis kal ruza fraudonoy, qa tyem teksi pe ca sa fortoy, men si 

tridoy. 

Vam, qi to ne-s vyere beloda?” lo dikis le amba onesta ofizzistoy. 

”Le Royala Majesto Tuna voluntes mires qezza desegno, qezza koloroy!”  ye lu montri le 

desplenta teksilyo bo lu kredi kel otra syerte vedabi le stofo. 

”Qo to-s?” le royo pyensis, ”Mi veda nado! To-s terore! Qi mi-s stupida? 

Qi mi ne apta po estes royo? To estu makse terora, qo eventus ka mi. ”Oh, to-s molte bela”, 

dikis doke le royo laude, ”to rezzepta le plu skalta aprovo muna!” 

Ye hi kontente kepobis ye spekti le desplenta teksilyoy; hi ne konfesezi, ke hi 

vedi nado. Le totya seqantero, qam hi maxi ko se, miri ye miri, men lu markis nado pli da conoy 

otra; qalge lu renpi pos le royo: ”Oh, to-s vyere molte bela!” ye lu konsilis hin ke hi portes ta 

beloda klenoy de ta beloda stofo pol primavolto daurem le solenga marxo, qo vartata-s. 

” Raveja, bel-bela, mervileja!” cono pos le otra renpiti ye conoy estis molte jola. Le royo daris 

kal amba fraudantoy kruzo kavelaryezza ye titolo di sekreta teksistoy dil roydomo. 

Vel totya nokto antem le dyemo dil parado le fraudantoy pasis sindorme ye maxi pli da 

seuso brenanta kandeloy. Conoy vedabi, qezze lu oqesti pe prontendo dil nuva 

klenoy royall.   Lu simoli ke lu prina stofo del teksilyoy, lu kuti pe grana trancijoy 

aere, kodri pe nadloy si tridoy ye il fino dikis:”Tezzo! Le klenoy esta pronta!” 

Le royo sel vyenis ka lu kol plu eminenta kurtesonoy sena,  yel amba fraudantoy skalen levis 

un mano, kaze lu holdi algo, ye lu dikis: ”Vedes, tezzo-s le pantalongo! Tezzo-s le 

surtuto! Tezzo-s le mantelo! ye te plonge. Le klenoy esti te leja, qe spidrado! Se pyensabu, ke se 

porta nado sul qorpo, men to-s makse grava avantajo di lu!” 

”Yes !” lo dikis ca kurtesonoy, men lu vedabi nado, bo nado esti. 

”Le Majesto Tuna, tyem voluntes porfavore nulklenes!” le fraudantoy dikis. ”Doke 

mu asistebo al Majesto Tuna dau klenando dil nuva kostyumo pre ta speglo grana. 

Le royo denpondis ca sa klenoy, yel fraudantoy komsimolis ke lu surponda su hi le nuva 

kostyumo, pecul-pecule, yel royo miri se il speglo de ca flankoy. 

”Qezze to bunaspekta! Qezze to bunapta!”conoy dikis. ”Qezza bela desegno! Qezza bunoda 

koloroy! To-s le kostyumo granyosa!”  

”Sul strado lo esti le baldako, qam portistoy porto sobre le Majesto Hina dau le paradvo.” dikis 

le cefa ceremoniestro. 

” Yes, mi-s pronta, le royo dikis. ”Qi-l kleno ne sida bune?” ye hi enkevolte sem turnis 

al speglo, po ke sombles ke hi admira sa ornamo. 

Le cambelanoy, portonta le trengo dil kleno, manobis astel bordo, kaze lu levi le trengo. 

Lu vi ye tyeni le manoy trekita il aero ye lu simoli ke lu tyena algo il manoy; Lu sombli toje ke 

lu ne marki ke lu vedi nado. 

Doke lo paradvi le royano subel bela baldako, ye conoy ki vedi hi sul strado ye del vindoy 

klami: ”O! Dio, le nuva klenoy dil royo muna esta nekapebla!

Lom qezza longa trengo hi maxa! Qe bune to konforma ka hi!” Nono montrezi kal otra ke tono 

veda nado bo tono desaptu ka sa ofizzo ho estu pli stupida. Na kostyumo intel roya klenoy 

esti te suksida. 

”Me hi maxa nado su se,” raptem un mikra enfo klamis. 

”O! Granskyeloy! Audes ta voco dil sinkulpa enfo! - Dikis le patro; ye un kal otra 

komxepti, ti qo ta enfo dikis. 

"Hi-s totye ne klenita; trey lo stara mikra enfo, qa dika, ke hi totye ne-s klenita! Le royano esta 

nakna!" lo klami fine le totya popolo. 

To pikfis le royano, bo lo sombli hin sel, kel popolo esta prava; men hi pyensis: "Tyem nado

helpos, se deba solme brave restis al opino mina!" 

Doke hi marxi enke pli prauda, ye cambelanoy some, lu vanti ye porti le trengo, qa totye ne 

estenti. 


------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.

Preparolo dil tradukisto Atlanga.


Lappar , le Antikristo pe Endre Toth esta ma-opine le besta de kentoy qalgem kreita i lango konstruktita. (Originale to verkita-s i Esperanto) Mi tradukis ta kento pol seqanta kausoy: 1. Pol skalta letratura nivolo. 2. Po montres ke Atlango esta le lango pli eufonika da Esperanto ye ko grana letratura developeblo.


Mi dezira ka Tu bunlekto.

Richard A. Antonius


-------

Endre TÓTH 1931-1981. Hungariano; nuvelisto ye musikisto. Autoro di kentoy esperanta ye hungarilanga. 

Qezze 14-anya hi blindendita-s pe esplodo di esplomino. Hi studi orgela ye piana plaudo i Budapexta Musika Akademio. 

Hi labori qezze pianisto i difersa orkestoy. Hi verki hungarilanga nuveloy po blindona revyuvo. 

Hi lernis Esperanto i 1960 ho 1965. Hi avordita-s il Belarta Konkursoy. Ha esperanta nuvelero "Lappar, le antikristo", aperinta posmorte, fensis "Le verko dil anyo" i 1982.


  Lappar, le Antikristo 

pe Endre TÓTH

Le nuvelo tradukita-s de Esperanto ka ATLANGO pe Richard A Antonius.

Lu vandri cem kone. Qarope. Lu esti ni pli, ni ple brava, qe ta ca friponetoy di tra 

epoko. 

- Mu fendes vetokorso!- klamis Lappar. - Repo, Nodo, Tupy tu korses nakna-fute sul stupleyo! 

-Lo ne-s ebla nakna-fute -dikis Tupy sobere -bol urtikoy vundos le futoy. -Tupy, tu-x mala pelmo, 

ye tu-x mala sango. Tua sango esta syerte nigra. Tu-s fartraxo, ye tu xanda po tua nigra sango. 

Tupy sinvorte kauris ye komis nullazes le xuzoy. 

-Hu-ra! -klamis Lappar. -Mi-s le vyento ti mi muga sobrel kampoy! Repo, Nodo, Tupy, ye tu-s toje le 

vyento. Mu korsoda qe stormo sobrel kampoy! Muges! Mu-s le vyentodo ye mu tondre korsoda sobrel 

kampoy! Lu skrim-e atingis le transeya surko. -Mi-s le unesma! -deklaris Lappar. -Mi-s le 

triumfanto!   

Conoy sidis sul terdo. Repo, Nodo ye Tupy spekti sa futoy ko acida myenoy. -Mir, Lappar! -Tupy 

dikis rebelde. - Ma sango ne-s nigra. Ma sango esta ruja, qe tua! -Ma pyedoy anke ne sangifa - 

Lappar fanfaroni, desatent-e le vortoy di Tupy. -Mi-x buna, grusa pelmo, tua esta dina, ye tu conoy 

esta fartraxoy. Tyem mu korses renturne, qezze-l stormo. Le ceteray sem levis men nevolunte. 

-Mu-s le paurodeja armio! -skrimi Lappar. -Tupy, tu-s le vicestro, Repo ye Nodo, tu-s le saudatoy. 

Hu-ra! Mu vaudes i sango! Lu renvyenis tren, qey le xuzoy restis. Tyem yu sangifi anke le futoy 

di Lappar. 

-Mi-s Lappar, le Demono! 

Hi keptis grana nesolida terdobulo. -Mi rompa le petro kontrel busto! Mir! 

-Le terdobulo disfalis, batr-e le busto di Lappar.

 -Tu toje rompes petroy i sa bustoy. Krax´ petroy ye kyantes! Mu-s le venkintoy ye mu dansa triumfa 

danso.   

-Skrim-e lu dansi sul alginantay pyedoy, xut-e pe du manoy terdobuloy kaye pebloy ka sa bodo. Lu 

ensis suja da kepo aste futoy. -Mi-s Lappar, le Demona Estrodo. Mu vaudi i sango ye mu triumfi. 

Mu disrompa petroy su mua bustoy. Triumfo ye gloro! 

- Hi skrimi ta vortoy kanfiks-e sa okloy provoke rekte solen.

Lu vagvi konfel flumo. 

-Mu kepto fixoy! - Lappar dikis.  

-Buenode, fixokepto! -Tupy plesis. - Mu kleptos hokoy ti mu kutos stangetoy.

-Mi triba ni hoko, ni stangeto. Mi kepto fixoy nakna-mane. -Lappar yu zorvi flume. Hi 

korsi inte-l fixoy riposantay i basa aqo. 

Cirke ha maleoloy brili arjenteska skumokrunoy.

Le aqo koktis da fugo dil fixoy. Pe bliksa mobo hi keptis i aqo, ye tem, jektita fixeto yu flugis 

bril-e stranden. 

-Mi keptos po tu moltodo di fixoy. Lom karasoy, ezokoy ye karpoy.

Tampe mu conoy edo fixoy aste krevo.

Le ceteray kombatalis pol prigo, men yul seqa viktino jektita-s.

-Tampe mi keptos ca fixoy del flumeto! - Hi frekorsi ten ye ren i vibranta aqo, furyose perseqante 

fixoy, ye hi flugendi stranden sa konvulsanta keptitoy.

-Qi conoy yu baste maxa? - hi zorvis del flumeto, hold-e i sa mano konvulsanta animalo.

-Qi mu yu fuledis? - hi qesis, ko rapte sevrensa myeno.

-Sin rostando? - Tupy qesis ko nauzo. 

-Yes, sin rostando, tampe mu edo vivanta fixoy. Mir! -Ye hi yu holdi le konvulsanto pre sa buxo.

Le ceteray horore him gapi. Hi ridacis:     

-He, doke ne! Tampe mi ne dezira fixo. Men tampe il vilajo ca gato pol sernedo getos karasoy, ezokoy 

ye karpoy. Surpiges lu su vergo salika! Mir, ta-mode! - Ye trekinte al branketo, hi montri, qa-mode se 

paba surstangendes le fixoy, verpikf-e lua brankyoy kaye buxoy. Pose hi renturnis flumen.

-Mir, qe molto di fixoy restis enke! Mi keptos lu cezza. Tampe mi esterminos co vivanta il flumeto! 

Tampe ca gato vuro fixoy aste krevo.

-Ye hi mortendi plonge, te abunde jekt-e le prigo, kel ceteray zorpabi lum surstangendes.

Repo ye Nodo ecitita pe febro di mortendando, skrimi:

-Vam! Enke pli! Jektes plonge, Lappar! Tu-s le Admireja Fixokeptisto!

- Mi-s le Demona Fix-eksekutisto! - skrimi Lappar, ne tira da ta esterminando.

Tupy miri hi, ko jalosa desamo.  

Kortem lu korsis kal vilajo, sfing-e pel fetoranta vergoy.

-Tampe lo esto fyesto pol gatoy. Fixa sernedo aste krevo! Gata Soldyemo, haleluo! 

-Haleluo, haleluo! -Le ceteray korusi. 

Anke Tupy klamandi ko lu.


Lu freqe vagvi pe du bisikloy. Lappar vehendis Repo sul sa bisiklo. Nodo vehendita-s pe Tupy. Lu 

atingis le monteto "Kocor". 

Ta-loke le kampovoyeto esta te skarpa, ke anke Stefano Cuha ne-s abla tom venkis, trozze nono 

kuna alga homino pli forta da hi. - Conoy dolen! - komandris Lappar. Lu haltis il soloplento.

-Tupy, tu rensidens tyem ye veh! su monteten. - dikis Lappar ko insiga smileto.

-To-s n-ebla - kontrensis Tupy. - Nono vehabla astel topo.

Lappar fastis sa stalogria okloy i Tupy.

-Vames, foren. Mi vyenos rape pos tu, ye ya tu haltos, mi survehos tu. -Ye ha huta myeno montri, ke hi 

ne joki.

-Tupy kapitolis. Hi mobis. 

-Tu restes tey -Lappar jektis le vortoy ka Repo ye Nodo. -Ye anke mi ne vedeza un mobeto, bo mi-s 

tampe danjera. Tom dikinte hi toje mobis en le monteto.

-Fors! Tupy, bo mi ariva! Fors, ya tu salveza le vivo!  Fors, bo otravolte mi mortopresos tu! -klamandi 

Lappar.   

-Tupy obidis. Ha dyentoy grinzi. Mobinte rape hi syentis, ke hi nem atingos le topo. Posem, co ensis 

ruja pre ha okloy. 

Posem hi pyensis, ke prefe hi haltos, hi sem lasos pol mortopreso, somble tampe hi ne evos apages. 

Posem hi toje atingis le topo. Toje tom fendis Lappar rape pose hi. 

-Brave, Tupy! Bravode! -Lappar lausi hi ko sarkasma ridaco. -Tyem mobes baken, mu vyenendos toje 

ceteray. 

Tupy anke ne sfarabi. Hi rulensis dolen pe sa vehilyo. Repo ye Nodo heksite gapi le proxensantoy, qia 

kamisoy esti umida ye lua visoy esti kovrita pe sfeto, somble ka tonoy del prizzonoy, qam lu 

kriptemiri il petra minireyo. 

Tupy danpuxis le bisiklo ye sem streynis sul terdo. Toje Lappar haltis.

-Mi-s Demona Estrodo! Tupy, Tu-s le vicestro. Repo kaye Nodo, tu-s le saudatoy. Tupy, tyem vames! 

Foren! Tu konportes Repo. Mi portos Nodo, tuy pos tu. Ya tu haltos, mi mortopresos tu.

-Mi fendos nado. -dikis Tupy si forto. - Prefe mi mortacos blikse, ta-loke. Mortopres mi tuy, ta-

loke. Hi sem jektis dorse, distrek-e le brasoy.

Lappar fastis sa okloy i hi. Ha miro esti flamo. -Vames! Mi ordesa!

-Ne kaye ne! -Decerpita Tupy xotis pel kepo, kam-e intel herboy. 

Lappar trovis algo nuva: - Tu-s le vicestro. Tu mobes solta! Mi sidendos Repo pre mi sul bisiklo. Lom 

Nodo bakey mi, sul pakad-loko, ye mu vyenos pos tu. 

Tampe mi-s temorenda ye neebla.

Le ceteray obidis, kaze drogita dal perforto. Tupy rezigne komvehis, Lappar him segvi ko sa duopla 

kargo.   

Tavolte hi ne skrimi. Hi spirgi stertore, ha okloy cirkoli fole, ha frekoy brili subel sfeto qe 

ardanta karbuloy.  Nono kredi, ke lu transevivos le veho, doke lu atingis le topo.

Tem le pulmo di Lappar yu ripandi le aero ko xrikanta spirgodo. Tyem hi sem jektis dorse, ha okloy 

stifensis, ye hi ensis sinvorta poktem. Le ceteray stari cirke hi kaze heksita. Posem Lappar komparolis.

 Deslaude ye rauke: - Mi-s le Antikristo. Tezzo, mi apaga. Men antem ma morto mi fenda ma 

testamento. Ekes mi, bo mi deza, ke co estes ta-mode pos ma morto. Tu ne kloses ma okloy. Ko abre 

stifensa okloy ma kadavro estes portita su kaben. Repo, po tu mi testamenta le vilajo. Nodo, le furesto 

esto le tuna.  Tupy, le tuna lo esto le flumeto yel fixoy. Qeme mi yu estos sul kabo, Repo, tu brenos 

le vilajo. Estes tem noktemo ye tu brenos ca domo un pos un. 

Nodo, tu brenos le albero. Lom ca albo ye albusko un pos un. Tupy, tu brenos le flumeto yel 

fixoy...

Tupy konsternita hin parezi, men Lappar ne purmesis.

-…Yal Antikristo morta, ta-tempe ankel aqo brenaba. 

Hi spirgodi pokte, pose hi kontini. -Ya co yu finbrenis, tu conoy koleksens sul kabo ye verkutes tua 

gorjoy. 

Mi vedeza pos le morto pe ma neklosita okloy totyo flamanta ye sangumanta.

-Tom dikinte hi dormis.

Le ceteray kauris cirke hi ko temorodo.

-Qi hi mortis? -Repo xepte qesis.

-Ne. Ek. Hi enke spirga. - Tupy sfaris lo, le vicestro.

Lu silenti longem, molte molte longem, bol dunkemo yu ensis, ye tem le okloy di Lappar rapte abris.

-To-s le morto! - lu conoy pyensis ko teruro, men ne, bo Lappar sidlevensis, miragis lum ye hi dikis:

-Temores kaye trembes, bo mi-s Demono! Temores kaye trembes, bo conoy tu-s fartraxoy.

-Tampe, mu klepto melonoy. - dikis Lappar.

-To-s neble- konstatis Tupy. - Le kampogardistoy maxa le karabinoy, qay kargita-s pe salto.

-Men doke mu klepto -dikis Lappar, pokte ple seltruste.

- Lu sidi plonge sinvorte. Lappar miri klaudoy: -Lo pyuvo. Mi ne deza melonoy pyuveme. Mu ne 

triba melonoy. Prefe mu kleptes karabinoy kaye pistoloy. 

Lom pistoloy po Repo ye Nodo, bo lu-s saudatoy. Tupy, tu getos karabinoy, bo tu-s le vicestro. 

Toje mi maxo karabino men pli grana da tu.  

Posem mu konpeldos le kampogardistoy ye pafmortendos lu. Lom conoy melon-gardistoy ye Alekso 

Piro. Mi lum esterminos, bo mi-s le Antikristo. Mu starendos lu, bo mi-s le Antikristo. Mu starendos 

lu konfelinye ta-loke aumure - kontini Lappar. -Mi dikos kal unesma:

”Fleks genoloy ye granpreges po tua vivo. Ya tu granprego bele, tu pabo farkorsis.” Men vanide hi 

granprego pli bele; mi dikos: ”Paf!”, ye mu pafmortendos hi. Pose mi dikos kal seqa gardisto:”  

Ya tu granpregos pli bele, dal unesma tey, do porvyere, tu pabo farves.” Men yanke hi granprego 

qalgamode bele; mu pafmortendos toje hi. Ye lom conoy un pos un. Fine restos Alekso Piro. Mi dikos 

ka hi: ”Surgenolens! Ye ya tu granpregos pli bele da tronoy, syerte tu estos le solma, qam mu 

liberendos. Tem hi genolos ye komos. Mi komandros: ”Granpreges pli bele!” Tem hi granprego pli 

bele. Mi postilos: ” Enke pli bele!” Ye hi granpregos enke pli bele. 

Doke mi dikos: ”Co, qom tu dika, esta bagatelado, tu olvis granpyores, cetere tu-s fartraxo ye

kovardo”. Kaye mi diktos:”Paf!”, ye mu pafmortendos toje hi. 

Le ceteray him eki ko abomino. Qezza kulpo kargabu le animo di Alekso Piro, da qo hi meritu 

tezza terura morto?   

-Tupy, ves ye grabes karabinoy. Ya tu ne getos karabinoy astel serno, toje tu pafmortendota-s. -Lappar 

silentis ye sem profundis i meditando. 

Bo, ya Tupy rebeldos ye ne kleptos karabinoy, ta-kause, pe qo hi mortendota-s?

Posem Lappar kompyensis ye otra aferoy. 

-Tame ne. Mi ne triba karabinoy. Prefe mu kleptos vino. Mu kleptos vino ye mu drunkos. Mu deboco 

ye mu eceso. Mi kuna, qa-mode se kleptaba vino. Mi kleptemiris le livristoy qamode lu fenda to. 

Nodo, tua patro esta karpentisto. Ves kal heymo ye kleptes borijo. Repo, tu grabes pumpijo da 

biciklo. 

Tupy, ves ko mi, mu denrompos le kelpordo. 

Men hi ne rompibi to. Le kelpordo n-esti klosita.  Lu entris klepte il denzza dunko ye lu oklobi cirkey. 

Lappar rapte skrimis ka Tupy: - Qom tu gapa tey? Mi veda nado. Vamkorses ye kleptes kandelo. I 

dunko mi ne deza vino. Tupy korsis, men pos kortemo hi renvyenis, ye tem lo arivis toje le ceteray. 

Lappar komis le laboro. Hi boris mikra truvo il barelo, men vino ne vyenis de to. 

-Desplenta - konstatis Tupy. -Ne babilaces, bo mi tum arestos! -skrimis Lappar. 

Hi prinis le pumpijo, qam kanportis Repo, ye hi pumpis pokter aero vel truveto. Posem hi kauris, ye

kanpond-e le buxo kal truvo, komsukis le vino. Qem le saudatoy renvyenis, port-e metala gamelo, 

Lappar yu denuve pumpi. 

Lu plasis le gamelo subel sotila strimeto, ye lu tom zorplentendis. -Tupy, to-s le tuna, bo tu-s le 

vicestro. Drink to astel fundo. Tupy sinvolunte komgulpi.  

 -Konseqe cono getos un gamelo, ye pose denuve enkevolte un, bo tampe mu deboco. 

Lu stambli ko kepturno del kelo uten. Yu se pyuvi. 

-Kyant!- komandris Lappar. False kyant-e lu ambli konfel jardinbaka voyo. Le griensa 

paesajo esti sinviva ye trista. -Tyem fos ma tombo ye grabes mi vivanta - dikis Lappar. - Grabes

mi ye mi renvyenos desube le terdo, bo mi-s le Grandemono. Lu diskorsis po getes fosijoy.

-Tey ma tombo estes. -Lappar montris loko sube gran albo. -Fendes po mi fosado, mi staros i to kaye 

tu infosos mi starpoze, bo se begraba le Demonoy cem starantay. Fos kaye kyant! Ha saudatoy 

komfosis. 

-Tupy, ves ye kleptes un trogo po mi. Mi ne esteza pyuv-batrata. 

Pose hi eksaminis, qer profunda esta le fosado. To atingi solme aste genolo. Hi sidis terden, hi apogis 

le kleptita trogo a sa kepo qezze skrino ye sinvorte observi le kyantanta fosistoy. Lu yu stari aste kokso 

il terdo. Manobe hi signis: vam! Qem le fosado atingis yu astel xulto, hi staris i to. -Tyem grabes mi! -

hi daris le ordeso. Lu komrenxutis terdo. 

Le desfirmida terdo atingis ha genoloy. -Algono trampes to. Tezza desfirmida esta sinvaleja. 

Tupy saltis il kavo ye trampi cirkel Demono. Posem lu kontini le renxutando dil terdo. Qem le terdo 

yu atingis le talyo, lu trampis to denuve. Kortem Lappar estis astel xultoy interde, solme ha kepo ye ha 

distengita brasoy resti sobrel terdo. 

-Tyem lu kyantes ye danses cirke mi. Danses ma mortodanso bol Antikristo begrabata-s. 

Somtempe mi detrekos mi del terdo ye mu folumo sinbride, bo mi-s Demono.

 Le pyuvo yu fali denzze. Le ceteray drunke kyanti ye dansi. Lappar sem tengis. Hi prumbi 

levensis del terdo, pe sa distengita brasoy, men hi anke ne mobabi. Le ceteray insige him atenti. 

Le viso di Lappar deformensi, ha hela okloy vilde cirkoli, pyuvuletoy kaye sfeto flosi dolen 

konfelonge ha kepo, me co vanide, hi ne mobabi. Tupy skrimis ka hi pe voco nebrava: -Dentrekes tu,  

Demonodo! 

Lappar yu grinzi pel dyentoy dal forso. Le ceteray kontini sa mortodanso. -Haltes! -klamis Lappar. 

Conoy korses ye kolekses po mi rubusoy. Bekolores ma viso aunigre. Le nigra viso daros ka mi forto 

Demona. Lu diskorsis ridac-e. Semgardinde ye fugopronte Tupy, qome le prima, smauris le viso di 

Lappar pe rubusoy. Men qem lu sem konvinis, ke Lappar ne untaba sa tensita brasoy, lu ensis pli

brava ye smauri le nigra brayo pli kaye pli ko pasyo su ha kepo. -Mi-s le Antikristo- klami Lappar. 

Rape mi dentrekos mi del terdo, ye disprentos tu kaye cado, mi-s yol Demono! Le ceteray dansi 

plonge i vilda jolo, lu jekti kal kepo di Lappar yu ne solme rubusoy, men toje fango, kaye Tupy jektis 

ka ha viso anke putrinta tomato. - Dentrekes tu, Demono! Tu-s yol temoreja! Denves del terdo, si tu 

paba. 

Lappar yu ne pabi anke sfares. Solme ha okloy cirkoli plonge, men ha decerpita brasoy kami flanke hi. 

-Mi kovra tu pel trogo, po skrines tu kontrel pyuvo - klamis le vicestro, kayel trogo yu pondita-s sobre 

Lappar. 

Lo se pyuvi forte kayel sernodunko komis. 

-Mu rules rokoy su hi - klamis Tupy -ya hi-s le Demono, hi porsyerte farjektos de se anke monto. Pe 

komuna forto lu kanportis mega petro. Posem lu portis enke plier petroy, brikoy, ye toje fartraxoy, 

eskrementoy, cadoy. Le tombo di Lappar kortem fendita-s. 

Prime le saudatoy desaperis kriptamode. Tupy kyantaci enke pokte, drunke sid-e subel albo, men 

posem toje hi sem levis. Hi syentis malgusto i sa buxo, prol vino, ye hi syenti nuliluzo. ”Ta Lappar esti 

fartraxo. 

Mu oblu him liqidis yu pli preme” -hi pyensis ye haltis ko rapta temoro. Le terdo mobis kaye grana 

bruso audeblis. Ko teruro hi hesis, men solme vermomente. ”To-s nado! Lu fenda esplodoy il petro-

minereyo”  -hi pyensis. -Tompe mu vos tren kaye mu kriptemiro le prizzonoy.


 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

POEZIO

Federico García Lorca

Alboy, alboy

sekna ye verda.

Le pueno dil bela viso

plokta olivoy qe perlinoy

Le vyento, amyo di turmoy

lim prineza al talyo.

Raydantoy qar proxe pasa

sul poneoy Andalusia,

ko blua ye verda jaketoy

ye vasta, dunka capeloy.

”Vyen ka Cordoba, muchacha.”

Le pueno lum ne eka.

Taurofaytistoy pasi,

trin, talyoslenday,

ko jaketoy oranjeska

ye spadoy de arjent´antika.

”Vyen´ka Sevilla, muchacha.”

Le pueno lum ne eka.

Ye qem tardemo vyenis

dunkebruna, lumindifusa

un jovano proxe pasi, portanta

rosoy kaye mirtoy dil lunyo.

”Vyen´ka Granada, muchacha.

Le pueno him ne eka.

Le pueno dil bela viso

plonge plokta, plokta olivoy.

kol gria braso dil vyento

ki prina li al talyo.

Alboy, alboy

sekna ye verda.



----------------------------------------------------------------

© Richard A Antonius 2018