LITERATURO

Atlango esta ti skaltagrade le kreadyo artistika. 

Konfe la kreinto RAAntonius to-s perfekta lango po verki literaturo e poezio.

Tampe mi prezenta tey trin tekstoy.  

RAAntonius

1. ”Le lasta spektaklo di Xpetka” pe Richard A Antonius (kreinto di Atlango)

2. ”Nuva Klenoy dil Royano” pe Hans Christian Andersen

3. ”Lappar, le Antikristo” pe Endre TÓTH (Le nuvelo tradukita-s de Esperanto ka Atlango.)

4.  POESIO:  Arboy, arboy sekna e verda. Federico García Lorca  

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tey-s ma kento verkita pe mi il lango Atlango. 

Ta materialo, translangita pe mi kal lango polonia, entris qezze kapitelo 42 i ma grana nuvelo 

qam mi verkis i ta anyo. Ma nuvelo tyem preperata-s kal edizzo i Polonio pol anyo 2017 (dutauso

 zemso)

Richard A Antonius

”Le lasta spektaklo di Xpetka”

(Ostatni występ Szpetki)

I ta dyemoy Martino Bogux, Vieslavo Giza e Bolisenga alge pli ofte korsi ka ta parto dil stradeto.  Le garsoy versauti carkoy i tadya largisma lokoy somem tengante le nekoy sobrel umbeloy di floksoy, e vidinte le fluganta treco di Mariana lu klamaci frenese. Un ka dua malime subepongi sa pyedoy prubante dapulsi sa kolego insel sapa skumo xel fenzo. 

Adamo klepte spekti lu pe kampobinoklo del vindeto mansarda. Mariana pludi ko Magdo - le flio del familio Moremba, e ko la mikra, baupelsa hundeno Xpetka. Amba flioy sombli ne atenti le bubacoy e lua vamkorsoy. E solme le olda hundeno ne detyenadi ta skrimoy bo li boydi rauke naknedante sa korba dyentoy stradeten.

Mariana aperis un viko pas. Li arivis pe trayno de Romanio. Li totye ne langi polonie me ya lo temata pri xakpludo - do li esti nevenkebla.


 Tanokte, Adamo longem yasi audante le boydoy di Xpetka.  Lo sombli ka hi kel hundeno boydi en ta lunyo brodita sul brodadyo pendanta sobrel ha sengo. Le brodita lunyo pel guldeska tridoy belumini le nokta furesto e familio di cervoy.

Le garso sem turnis a dua flanko e smili ka sa sekreta plano, qam hi pripyensis pol sekfanta dyemo.


Hi stari xel fenza pordeto tyenante xel labyoy le kumbijeto civolvita i pergamino.

Hi dezumbi papereska sonidoy il matina stradeto. Hi prubis le italia melodyo ”La ci darem la mano” me kortem versautis kal ”Tiritomba”. De tempo ka tempo hi korektebi le blanka floro di peonio, qam hi plasis il pokseto di sa kamiso. Hi yu timpe planis, ke - kaze  akside - hi maxo to xe se, lom tezza dekorineto, me posem hi diktos ka Mariana, ke ta floro esta po li, e le flio fastos ta floreto i sa kaploy…

Adamo eksis il stradeto, versautis carko e tengis sobrel fenzo le mano kol kumbijeto.

  • Pel to se pludada tie.

Antem hi markis lo, alga maneto prinis ha instrumento. Magda Moremba esti korsanta kol pilgo kal kolegeno stamblante a Xpetka.

  • Mulcumesk! - Mariana diktis ka Adamo bemirante le kumbijeto.

Le flioy xepti poktem, e lu komskridi, estade pro ta peonia floro, e Adamo syenti, qe carka akfo lekfa inse ha xuzo.

  • Qi tu xakpluda? - Magda qestis hi konfel deziro di Mariana.
  • Mi kuna gambitoy di Capablanca. - Hi donis le repliko verprubita tanokte.

Entrante yarden Adamo pauri pro xarpa dyentetoy di ta mikra, boydima hundo. Hi e Xpetka evituci drem ca somerno. Adam esperi, ke hi raptem miros Mariana kumbanta pe ha kumbijeto sa darka fruntobuklo. Me ne, amba flioy kauri xel tableto kol xaktaulo e kumbi Xpetka. Le hundeno prumordi le kumbijeto, qa treki tona pelsaco plenta di sekna seminoy e herbexoy.

  • Eh, de tua kumbijo lo defala dyentoy. - Akus-mode diktis le mikra flio.
  • Ini mini mayni mo… - klamis Mariana, e li komis verbori Adamo pe sa pupiloy qezze groselo nigra. Li tyeni le manoy bake.
  • …Qa maneto maxa to? - Magda finis le rimadyo zame li.

Le flioy skridi bo hi te longem pyensi, ke finfine ca homo padu konyektis, ke hi n-ada datrekis sa ocoy dal ledra cintoy sobrel maleoloy di Mariana.


Finfine Adamo lotis un peono nigra. To anke bone, hi pyensis, bo to-s te, kaze regi sobre seuso briletoy dil nigra pupiloy. Zame au miri xak-taulo - hi mirandi le flio. Hi cumiri le pinto di la lingo, qa lente sliki la pauta labyoy ko poluro di frukta bonboy. Hi esti totye rigida bo sub le tablo, cirke ha pyedoy, lo cuvagi Xpetka. Da tempo ka tempo Magda sidandi xel tablo klangante danjere pel xakoy. 

Adve ka to le manoy di Magda plasi xe Adamo alga koso, qa sombli tra bukleto di kaploy qam le granminyo maxi il sa pregvobuko. 

- Qi tu pyasa ma Tufoneto?- Li qesti, beprubante tyem fortikezzo di Adama kumbijeto ad algo, qo algem esti- ne esti pluxa urseto. Le kumbijeto ensis terible sindyenta e pokte fetoreti qe olda hundo.

Mariana komis le xakpartido pel mobo da subel royfiguro. Ah, ta Mariana - tyem li yu olveba pril mikra arokfo - hi konstatis. E tyem i ha imagino lo aperis viso dil patro klinanta sobrel xaktaulo. Adam esti syerta, ke til patro konsiderus ta abra mobo qezze nipyensita. Nu, me ya to-s tamode - do tie hi sel fedecis mobo simila.  Ha kontreno somblis ne molte danjera. Mariana ne hesi plu, li mobis pel peono da subel blanka Laufro. Tyem li miri Adamo ko defyenta myeno. Li apogis sa bela viseto e rugis le frunto sub le kaplobuklo kaze li helpezi hin pyensi.

Lo sombli ka hi, ke belezzo di Mariana kamba hi al plata kekso del presita moneto di un Zloty, qam algem hi e Martino kone pongis sube pasanta trayno. 

Hi kaptis ta peono. Li pautis sa labyoy e rapamobe, kaze li esti delongem prega - li blokis ha peono pel kavelfiguro.


Adamo ne intenti au pauri, hi yo esti le filo dil bona xakpludaro. Hi spantezi lim pokte. Le peono ka d5! Le flio spaldobis ed akseptis ta interkambo. Estade li ne kuni, ke kortem hi atakos li pel royeno? Adam ne dezi ke li kanselos ta mobo. Hi fedis te. Hi kuni, ke li prupeldos hi pel dua kavelo.

- Qono venka? - Klamabis Magda animobante sa bauhirta pludiko, qia nitrekita kapo blansi sobrel xaktaulo. Hi syenti le nozo di Xpetka sul suro.

Bakey le floksa arbuskoy lo aperis un bubo ko ruja viso. Hi peldi metalringo del bisikla roto. Adamo returnis kol royeno kal bazo. Me pro qo Mariana klakis al manoy? Me tie li, za au xakumis - li eleksis le mobo pel Kavelo ka e4. ”Tyeme mi maxa tu!” - Adamo pyensis plasante sa laufro su g4. To esti klare ke Romanieno decis au defenti sa du kaveloy, bo li mobis le blanka royeno ka e2. Kaprineble, ke pe ta mobo li protektezi sa royano.

Hi decis au ageri blikse. I ta situdo se yu atakeba: Hi kaptis la kavelo su f3. Le atako al Royeno! I ta momento Mariana dejektis sovra xautaco de se. Adamo syentis sul vangoy la salivuloy. Sub le tablo lo graulis le hundeno. Spantita Magda kauris sul terdo beflektita pel galenoy. Dal legnobudo lo audensis kunikloy. Drem frakso di sekundo le  garso maxi ante se totye kambita viso di Mariana. Pro ta xauto e ko ta myenaco li ensis olda e turpa qe… tra royeno Santya Kinga sul nigroblanka pikturo pendanta il kokfeyo dil granminyo. Ed estade enke pli male… Le brilanta treco kaze fusto verkutis le serena syelo. Le garso blundis. Hi abris le ocoy instante, bo hi audis menasa vorteto: finalul!


Le mobo dil Kavelo jem fedita pe Mariana plasis hi i situdo sinentra. To esti xak-mato! Pli male! Le xak-mato duopla!

Mariana stari bakey dil tableto e korekti sa treco. Somble ca petaloy de ha peonio yasi sul xaktaulo.


Aste tarda nokto hi ne dormadis, mordante uneloy e repante i sa mindo ta brenanta kaze urtiko - vorteto finalul. Posem hi drimi, ke hi e Martino lu dolenkorsa del fernovoya taluso. Lu pongis su relso du Zloty-monetoy e pos momento zore spirganta lokomotoro disprenzos to a du metala platkeksoy. Se pludado Zzimbergayo pe lu. Le verda lokomotoro TKT48 treka ruja varkovagonoy. Le lasta maxa le budeto po fernovoya gardisto. Raptem il vindeto lo apera le kunata kapo il bereto. To-s yol onklano-magiano! E hi holda algo. E hi klama ka Adamo: Storneto, kaptes to! To-s kom-pen-di-u-mo. Tyem tu bildada le totya Universo!  Adamo vidiga il aero un mikra notuyo de qa fala ok kunata paperuloy. Hi prukapta lu. Tonoy bayfluga ha manoy e landa insey grana carko.

Le lasta vagono farensa vel ponso. Jem tyeme Adamo vida, ke kal budeto lo firmitas le bisiklo di Antoni Marmon - le onklano - magiano da Nuva Sonco. Il carko akfomenisko bilda pel paperetoy difersa figuroy… 

Da bakey dil floksoy Adamo auda, qe granminyo qesta le granpo, qi hi plukis le peonioy lina, nu, lom tay, qa kresi xel pordeto?

Me ta lasta qesto yu ne parti kal drimo.


Verlongem hi ne proksensi kal fenzo, qey logvi xakpludareno de Romanio. Hi skami enke plier, bo yu astel oreloy di Martino lo vyenis algavoye, ke hi resivis xak-mato da Mariana, ed adve to - pos pokta moboy.

    Tyem hi maxi molte po labori. Hi krei un spesya xifro, pe qa hi skriti un sekreta letro i ha dyembuko. To esti letro ka Mariana. Algono, qa kunu, kel litereto M to-s fogleto, kel litereto A - to-s tringloforma jupeto sul dansanta pyedetoy, kaye le R to-s xuzeto kol ledra cinto, e te plu, e te simile…do ta persono podu dexifris ta letro. Me lom le klefo kal xifro Adamo koncelis otraloke, sul grana lofto, bakey cimno, sube briko. 

I ta letro Adamo pregi li a mano. Hi promesa, ke hi kompris po li ringeto, e hi bakfos strudelo. Posem lu kone vamkomido ta kekso mahante pe sa pyedoy del ponso vel flumo Kamienizza. E lu konxero le jolo, bo lu maxo na tristoy po konxerando. E lu toko pel lango qam hi depyensis po to, kel adultonoy ne podes kaprini lu anke qem tronoy lum subeskuti.

  Kaprineble, hi ti pyensis qamode lu amba vivtyeno. Lu startos un kooperaktizo e lu seldo sul totya mondo florakfo konfe propia formelo kol aromato di floksoy. E lu komlogvos kone, il akfoturmo xel fernovoya stanseyo, e trey, porsyerte, na beboko klimbigos, po ke kleptomiri ka lu vel vindeto e vidi qom lu feda. Le granpo Yuliano i sa skafo sul verandoyo maxi yul klefo ka ta turmo, bo algem hi reperi tadya metalpordoy.


Autuno i Desnuva Kolonio sem anonsi pel klango di pomo rulanta sul oblikfa tekto dil legnobudo.

Le granpinyo sidi xel pomarbo. De sube ha faldebla kutijo lo dolenvi longa, astel terdo, spiralo di sukyosa xelo. - Ta poma xelo yu ne-s po… ma… dyentoy. - Hi joki. E posem hi pyensi laude, qem lo arivos alga letro da Himalayoy, qen vyahis Roza - le matro di Adamo. 

Le granminyo ti vorini. Li drenki lavadyoy il lavuyo, li froti pel maniko sa frunto, e dikti: - E mi pyensa tamode, ke li vyahis ka ta Azio, e yuste de trey lo arivis azia influenzo. Do tyem qo evada trey?


Alga dyemo, xel fenzo lo aperis Tadeo Maligniak ko karteto - kol kanvoko ka telefono, il posteyo. To esti orderita toko internasia ko Kievo. - Porsyerte da tua patro. - le granminyo diktis.

Hi el granminyo aperis trey yustem. Se alvokis lu kal kabino duesma. Me il skutijo solme algo stertori. Le granminyo dikti, ke li skuti alga pertruboy, me un vremo algono klamis defare rusie. -Estade to esti le naumo di tra vilajo xe Dnipro? - Li pyensi posem yu heyme. - Alge-nalge: Komatoznoye. E se brekonektis.

Suarem, kal fernovoya parko arivis mobebla kino. Le garso ne kuni titolo di ta filmo, bo kol granminyo lu vyenis algerete tarde. Sul ekrano, pendita inte arboy e steloy, lo polsi nigroblanka mondo. Drola klauno prusidis xel fortepiano me ha sejo stari plo fare da to. Hi do levis sa manikoy e kompultis totya instrumento. -Qom ta plumpono vamfeda? - Le granminyo astuni - Yo lo estu baste au mobis le sejo, qi ne?

Algono pasi konfel lasta, pli skaltedita ranko sul spekteyo e breki le lumino dal projektadoro. Vel ekrano lo marxi grana ombroy di trin personoy. Adamo pyensis ke hi vidi profilo di sa matro, dil siorano Bernardo e bakey lu, di sa patro.

-Adameto, ne dormes. - Le granminyo pikfis hi il flanko. 

I ta momento sul ekrano le viso dil klauno desmobis ko trista smilo. Ha vangoy sfolis, ha ocoy dolenfluvis, ed il buxeyo lo melteaperis luminfrapanta truvo. Le klauna kalvo kol cikaploy sem kambis a distrekita bobletoy e nozmokloy.  Finfine sul totya ekrano dominis blindeda blanko. - Denuve le filmo sem brekis. - Le granminyo klagi.

Il belimina spekteyo Adamo markis le kapo di Mariana. Tyem le flio maxi le rondeto fedita del treco. Flankey li lo sidi alga garso, qa rape sem levis despatyenze e montri sa viso. Il blanka likto dal projektadoro Adamo rekunis Yendreo Pahletko.

Le filma bendo pergluitas e xem dal ekrano raukis laudatoroy. - To-s le filmo sub le titolo: Le lasta spektaklo di Grock, sioreno Xatko. - Lo xeptis deflanke alga kunateno dil granminyo. - To-s pri vivo di fransia cirkusa klauno. 

Adamo tengis le neko e miri le plektadyeto di Mariana sobre qa, kaze nigra fogloy, flugi manacoy di ta Pahletko.

Sul ekrano le klauno i mega xuzoy, falis de sul sejo. E somble hi spantitas pel nigra skrepo, qa desautis raptem, nekunate da qey, e to komis drolsauti sul totya ekrano. E qeme somem ko trayna fifo, le ekrano plentumitas pel pligranedo dil fingro dil filmoperaktaro prubanta farpeldi to da prel oturadoro - le totya parko fernovoya vamis al skrido.


Moltisme del totyo Adamo ravitas pel filma projektadoro ko tadya grana bobinoy - plasita sul platformo dil kargauto. Hi pyensis pri se, ke ya il estontemo hi ne estis mahinisto vaporlokomotora, do tem hi eble esto filma operaktaro, ho, e po qo ne, tezza komika klauno de ta filmo.

Qem lo aperis tekstoy finall e conoy sem sautelevi de sideyoy, hi pregis le granminyo, ke lu proksens kal kargauto. Sul rando dil tadya platformo, sube pyedoy di operaktaro, inte cigaret-stumpoy e brenita flamijoy, hi markis un mikra filmexo. To esti porsyerte un perforita filmoframeto datondita per sizoro. Pos momento hi holdi ta prigo.  I lumino di lanterno lo smilis ka hi le viso dil klauno. Flanke le viso, xel perfortruvoy hi markis vibranta linyo. To porsyerte esti optika registradyo dil skrido dil klauno Grock!

- Granminyo, to-s un mikreta filmoframeto de duto kfar framoy a sekundo.

-Oho-ho! Adameto, qe tu molter kuna. - Le granminyo diktis te laude, kaze li dezi ke la kunateno audes to.

Adamo niprinis  le filmikulo dal oco, qem sul ekrano dil nokto, sul syelo besemina pe steloy - lo aperis luminyosa nadlo. To vami sobrel tekto dil fernovoya bildadyo. 

Le falanta stelo! - hi pyensis. Hi kuni, ke ta kause se deba blikste kanvokis un deziro. E hi fedis tamode. E lo esti anke algo pri akfoturmo.


Lu vyeni e lu prinis hi del jardina pordeto, Vieslavo Giza, Martino Bogux e Bolisenga. Lom Yendreo Pahletko lu enkontis sul yardeto di Mariana.

Ve truvo il fenzo entris du fratoy di Magda - Vizzek sin dyentoy e Henek ko pli korta pyedo. Vizzek holdi i sa mano longa snuro. Mariana i blanka klenido pludi ke li feda Favor-keksoy. Li formedi tadyoy de fangobuloy e kone ko Magda sombli ke li bakfa to sul metala forneto - pludiko. E solme Xpetka cukonduti. Li ne boydi, anstate li sfingeti pe sa kauda rexo e li donandi ka conoy le pyedo sena. 

Le buboy mobi cirkey le tableto kol forneto-pludiko, lu sombli ke lu-s fomay, lu masaji sa ventroy, e Pahletko kleptis un tezza kekso e vamkargis to insel buxaco. Conoy falis terden pro skridaco drem hi longem spluti xel legnobudo.

Adamo mirandi Mariana. Tadyeme li maxi su sa oreloy frexpluka duopla cerisoy. Drem la kapobo le fruktoy kraxi pe sukyosa rujayo blinkante pe sola iskreto. 

Finfine hi proksensis e prinis del pokso sa mikra filmikulo. - Mires - Hi diktis ka Mariana. - Mi-x ta klauno sul filmo. To-s le fransia klauno Grock.

Le flio prinis to pe sa derta fingroy e nozruge miri to en le solo.

-To poda esti po tu. - Hi voluntedis.

  • Mulcumesk. - Li diktis e jektis le filmikulo tablen. Le cerisoy a la oreloy glade blinkis.

Drem lo Vizzek plasis kal nozo dil hundeno fanga kekseto. - Vur to! bestyaco, pol fino.

Me Xpetka ne dezi. Su la baukorba dyentoy lo pendi skumo.

  • Mi maxa tu! - Lo klamis pli olda Mordemba e kaptis le hundo. Hi levis tono e plasis sul topo dil hupilo di sfeloy. Kaze hi yu maxi lo planita.
  • Ma patro el matro diktis, kel hundeno esta olda, morba e po nadyo. - Hi esplikis. -E tono vura plo molte. Nu vames! - Hi voluntedis le frato. Hi sel pondis sul hunda neko le snuro ko nuzo. Lom le dua fino dil snuro hi fastis al klovabo il muro dil legnobudo. - Sautedes tono.

Me Henek algakause opondi.

  • Tu-s beydoko! - Vizzek klamis kal frato e posem diris ka Martino.
  • Eh… me…- Martino baudikti e hi sem xermis pel manoy. Vel streyta voyeto inte forzzokestoy hi fugi somblante ke hi verpasa labirento. Trey lo yu stari Bolisenga.
  • Do qono faledos tono? E tu? - hi montris pe fingro Vieslavo Giza. - Qi tu ne videzu qe Xpetka dolsauta?
  • Tono poda sidi plu trey. - Replikis Giza e komis kolpi petro.
  • E tu? - Vizzek diris ka Adamo.

Le garso solme spaldobis. Hi presyenti algo ne bona. Hi ne pyasi ta snuro e ta cunervezzo di amba Moremboy.

- Qi lu nem esti il cirkuso? Nu? Qezza femacoy lu-s! - E hi yu komperdi pasyenzo.

Mariana sendis ka Adamo turpa grimaso, kaze li rapte syentis i sa buxo ne bona saporo. Posem li turnis le kapo en Pahletko. - Andrei! Andrei! - li klamis. Vidante, ke tie hi esta prokrastima, li pyurklapi le manoy, datrekis de sa orelo du cerisoy e skridante li jetis tadyoy en hi. Li dansis il solo e posem li korsis ka Vizzek.

-Salt mortal! - Li klamis i sa lango e pulsis Xpetka.

Le bestyo boydetis paurime e vamfalis del sfeloy. Proksey terdo le nuzo dil snuro ciklemis le hundena neko. Enke pli amuse la xarpa dyentoy naknensis, lo blinkis le lingeto e pos momento la nigra pupiloy sinmobis kaze zzelante solen.

Mariana vamis pe sa vilda skridaco, pe qa yu antem li spantigis Adamo. I un momento li kambensis a beboko, qa pos un sekundo sprukis en skalo kaze fontino di jarda skrido.

Anke le garsoy kauretis bakey le forzza kestoy. Magda kraxprenzis

polme un fanga kekso e diktis: - Oh, fuy!

Adamo vidi qe del fauko di Xpetka lo dropa ruja skumo. Pel baka pyedoy dil hundeno lo trekandi konvulsoy fedante de li plumpa dansaro.

  • E li defekalis! - Skrimis pli olda Mordemba, e ko respekto diris en Mariana. - Tu-s 

porverie supera teno! Mulcumesk!

Algamode kame le unsema lo startis en le pordeto Pahletko.

  • Ventes! - lo klamis Martino e kone ko Giza e Bolisenga korsis il stradeto. - Mu vames kal ponso fernovoya! - Algono jektis le komendo.

Adamo tie maxi nadyo po fedi tey. E solme hi bone membis le vido di Mariana Suave qe li spluta luaspure pe cerisa kerno.

Richard A Antonius      

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Hans Christian Andersen esta le autoro di molta fabeloy. Hi skritis inte otra:” Turpa Anasito”, 

”Nuva Klenoy dil Royano” , ”Prinseno su Pizeto” e ” Mikra Sireno”. 

Hans Christian Andersen naskis i 1805 i Odense. Danlando.  Hi mortis i 1875 i Kopenhago, 

Danlando. Ha fabeloy translangitas ka plier da cento di langoy.


The Emperor's New Clothes

by   Hans Christian Andersen

Tradukita ka Atlango pe R.A.Antonius

Konfel originalo Danlanda.

Hans Christian Andersen 

NUVA KLENOY DIL ROYANO.

Antem molta anyoy un royano vivi, qa ta-grade ami bela nuva klenoy, ke hi spendi sa totya 

moneo, solme po esti cem bele ornamita. 

Hi ne intresi pril saudatoy sena, ne aprasi teatro, nekfe yakto, eksepte solme po montri sa nuva 

klenoy. Po ca horo dil dyemo hi maxi aparta kostyumo, e ya pri ca otra royo se ordinale dikta: 

”Hi-s il konsilanteyo”, tey cem se dikti : ” le royo-s il kleneyo sena.” 

Lo esti jole il grana urbo i qa hi residi; ca dyem arivi molta fremdonoy. Alga dyem ti

lo vyenis du fraudantoy, qa diktis, ke lu-s teksistoy teksablanta belisma stofo, qam se 

padu solme sen imagis; ke ne solme le koloroy e desegnoy di ta stofo esta 

eksterordinale bela, le klenoy fedita de ta stofo maxo le estupeda kfalezzo qa-s

nevidebla po ta homo, qa ne apta ka sa ofiso, ho qa-s neparduneble stupida. 

”To-s yo ekselenta klenoy!” pyensis le royo; ”Poxante tezza, mi yo kunadu, qono i 

ma lando ne apta pol ofiso qam hi maxa; mi disernado le savyay dal stupiday! Yes, 

ta stofo rape esteba teksita po mi!” e hi donis kal amba fraudantoy molter moneo, 

po ke lu komes ta laboro. Lu plasis du teksomahinoy, lu fedis myenoy kaze lu labora, me lu maxi 

nadyo sul mahinoy. Qalge pril postiloy lu esti molte fervora e lu postilis delikatisma silko e 

purisma guldo. Lu plasis to i sa propia poksoy e labori xel desplenta mahinoy anke aste tarda 

nokto. 

”Mi kunezu, qer ta stofo yu prontitas!” le royo pyensis, me lo keptis hi temoro prol 

pyenso, ke tono, qa-s stupida ho ne bone aptanta ka sa ofiso, ne vidado le stofo. 

Kfanke hi maxi le konvino, ke hi sel ne paureba - hi prefis au sendi primavreme otra 

personoy, po vidis, qe ta afero prozzesa. Ca homoy i ta urbo kuni lom qezza estupeda forto ta 

stofo poxa, e conoy sinpatyenze yu videzi, qezza stupida esta lua vecono. 

”Mi sendos kal teksistoy ma olda honesta ministro!” le royo pyensis, ”Hi beste vidos, qezze ta 

stofo aspekta, bo hi-s le homo savya e nono betre apta ka sa ofiso, da hi!” 

Le olda respektinda ministro entris le zalo, qey le amba fraudantoy sidis prel desplenta 

teksilyoy e labori. ”Dio helpes min!” pyensis le olda ministro, large abrante sa ocoy, 

”Mi nadyom vidada!” Ma tom hi ne diktis. 

Le amba fraudantoy pregis hi sem proksi e lu qestis, qi to ne esta bela desegno e bela 

koloroy? Qem lu montris le desplenta teksilyo, le desfelica ministro untis ca 

fortoy po abris bone sa ocoy, me hi nom padi vidis, bo nadyo esti. 

”Le Dio mina!” hi pyensis, ”Qi mi esta stupida? Mi ne suspondis to e pri to nono kunada!

Qi mi verie ne apta po ma ofiso? Ne ne, mi na-mode diktada to, ke mi ne vida le teksadyo!” 

”Vam, Tu diktis no!” un, qono teksi, markis. 

”He, to-s bonaba, molte xarma!” diktis le olda ministro e miri to pe sa okloy. 

”Qezza desegno e qezza koloroy! Yes, mi raportos kal royo mina, ke to molte gusta ka mi.” 

”To plesa mu!” diktis le amba teksistoy e vam naumedi le koloroy ed espliki le neordinala 

desegno. Le olda ministro atente skuti; po ke hi diktado le somo, qem hi revyenos kal royo; 

e hi fedis ta-mode. 

Tyem le fraudonoy postilis plier mono, plier silko e guldo, qam lu gountis

pol teksadyo. Lu insedis to propiapoksen, vel teksilyo lo ne vyenis anke un trido,  me

 lu, qe antem, kontini sa laboro xel desplentay mahinoy.

Le royo kortem num sendis otra respektinda ofisisto, po revidis, qe lo vada

teksando e qil stofo proksem esto pronta. 

Ko trono lo evis som qe kol ministro: hi miri e miri, me il desplenta 

teksilyo nadyo esti, pro to hi ti vidis nadyo. 

”Qi to ne veria, ke to-s bela peculo di stofo?” diktis le fraudantoy e montri e klaredi  

le bela desegno, qa totyale ne estenti.” Mi ne-s yo stupida! -le homo pyensis, ”me qi to 

signa ke mi ne apta ka ma bona ofiso?” To-s molte kfira! Me mi espera ke nono 

markis to. 

Pro to hi lausi le stofo, qam hi ne vidi, e hi syertedis lu pri sa jolo prol bela koloroy el splenda 

desegno. 

”Yes, to-s ravinda!”hi diktis kal royo. 

Ca homoy il urbo paroli solme pri ta belaba stofo.

Tyem le royo sel videzi to, drem le stofo esta sul teksilyoy. 

Ko totya kraudo di eleksita homoy, inte qonoy ti lo esti amba olda honesta ofisistoy, qonoy esti 

yu trey antem, hi vadis kal ruza fraudonoy, qonoy tyem teksi pe ca sa fortoy, me si tridoy. 

Vam, qi to ne-s porverie belaba?” lo diktis le amba honesta ofisistoy. 

”Le Royala Majesto Tuna voluntes miri qezza desegno, qezza koloroy!” 

e lu montri le desplenta teksilyo bo lu kredi ke-l otra syerte vidadi le stofo. 

”Qo to-s?”pyensis le royo, ”Mi vida no! To-s terore! Qi mi esta stupida? 

Qi mi ne apta po esti royo? Lo estu plisme terora, qo evus ka mi. ”Oh, to-s molte bela”, diktis 

do le royo laude, ”to resiva le skaltisma aprovo muna!” 

E hi kontente kapobis e spekti le desplenta teksilyoy; hi ne konfesezi, ke hi 

vidi no. Le totya sekfantaryo, qam hi maxi ko se, miri e miri, me lu  markis no pli qe conoy 

otra; qalge lu repi pos le royo: ”Oh, to verie esta molte bela!” e lu konsilis hin ke hi portes ta 

belaba klenoy de ta belaba stofo pol prima vremo drem le solenga marxo, qo ventatas. 

” Ravinda, belaba, astuneda!” cono pos le otra respondi e conoy estis molte jola. Le royo donis 

kal amba fraudantoy kruzo kavalerezza e titulo di sekreta teksistoy dil roydomo. 

Vel totya nokto antem le dyemo dil parado le fraudantoy pasedis sindorme e maxi pli qe 

seuso kandeloy brenanta. Conoy vidadi, qezze buza lu esti prol prontedo dil nuva 

klenoy royall.   Lu simoli ke lu prina stofo del teksilyoy, lu kuti pe grana trancijoy 

aere, kudri pe nadloy si tridoy e il fino diktis:”Tezzo! Le klenoy esta pronta!” 

Le royo sel vyenis ka lu kol eminentisma kortijonoy sena, el amba fraudantoy skalen levis 

un mano, kaze lu holdi algo, e diktis: ”Vides, tezzo esta le pantalongo! Tezzo-s le 

surtuto! Tezzo-s le mantelo! e te plu. Le klenoy esti te leja, qe spidradyo! Se pyensadu, ke se 

porta nadyo sul kferpo, me to-s gravisma avantajo di lu!” 

”Yes !” lo diktis ca kortijonoy, me lu nom vidadi, bo no esti. 

”Le Majesto Tuna, tyem voluntes favorisme klenlensis!” le fraudantoy diktis. ”Do 

mu pado asisti ka Le Majesto Tuna drem klenando dil nuva kostyumo pre ta speglo grana. 

Le royo depondis ca sa klenoy, el fraudantoy komsimolis ke lu surponda su hi le nuva 

kostyumo, pecul-pecule, el royo miri se il speglo de ca flankoy. 

”Qezze to bonaspekta! Qezze to bonapta!”conoy diktis. ”Qezza bela desegno! Qezza bonaba 

koloroy! To-s le kostyumo granyosa!”  

”Sul strado lo esti le baldako, qam portistoy porto sobre le Majesto Tuna drem le

parado.” diktis le cefa ceremonyestro. 

” Yes, mi-s pronta, le royo diktis. ”Qi-l kleno ne sida bon?” e hi enkevreme sem turnis 

prel speglo, po ke sombli ke hi admira sa ornamo. 

Le cambelanoy, portonta le trengo dil kleno, manobis aste-l suelo, kaze lu levi le 

trengo. 

Lu vadi e tyeni le manoy pultita il aero e lu simoli ke lu tyena algo il manoy; Lu sombli ti ke lu 

ne marki ke lu vidi nado. 

Do marxi le royano il parado subel bela baldako, e conoy qa him vidi sul strado e del vindoy 

klami: ” O! Dio, le nuva klenoy dil royo mua esta nekaprinebla!

Lom qezza longa trengo hi maxa! Qe bone to konforma ka hi!” Nono montrezi kal otra ke tono 

vidi no pro tono estu desapta ka sa ofiso ho estu pli stupida. Na kostyumo intel roya klenoy esti 

te suksiga. 

”Me hi-x nadyo su se,” sobite un mikra enfo klamis. 

”O! Gransyeloy! Audes ta voco dil sinkulpa enfo! - Diktis le patro; ed un kal otra 

komsufluci, qom ta enfo diktis. 

"Hi-s totye ne klenita; trey lo stara mikra enfo, qa dikta, ke hi totye ne-s klenita! Le royano esta 

nakna!" lo klami fine le totya popolo. 

To pikfis le royano, bo lo sombli hin sel, kel popolo esta prava; ma hi pyensi: "Tyem no

helpos, se deba solme brave restis xel opino mina!" 

Do hi marxi enke pli prauda, e cambelanoy some, lu vadi e porti le trengo, qa totye ne estenti. 


------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.

Preparolo dil tradukisto Atlanga.


Lappar , le Antikristo pe Endre Toth esta ma-opine le besta de kentoy qalgem kreita i lango konstruktita. (Originale to verkitas i Esperanto) Mi tradukis ta kento prol sekfanta kausoy: 1. Prol skalta literatura nivolo. 2. Po montris ke Atlango esta le lango pli eufonika qe Esperanto e ko grana developeblo.


Mi dezira ka Tu bonlekto.

Richard A. Antonius

PS: Atlango esta le lango i plua developo e pro to alga korekturoy e kamboy esta aperebla.

-------

Endre TÓTH 1931-1981. Hungariano; nuvelisto e musikisto. Autoro di kentoy esperanta e hungarilanga. 

Qezze 14-anya hi blindeditas pe esplodinta esplomino. Hi studi orgela e piana pludo i Budapexta Musika 

Akademio. 

Hi labori qezze pianisto i difersa orkestoy. Hi verki hungarilanga nuveloy po blindona revyuvo. 

Hi lernis Esperanto i 1960 o 1965. Hi avorditas il Belarta Konkursoy. Ha esperanta nuvelaryo "Lappar, le 

antikristo", aperinta posmorte, fensis "Le verko dil anyo" i 1982.


  Lappar, le Antikristo 

pe Endre TÓTH

Le nuvelo tradukita-s de Esperanto ka ATLANGO pe Richard A Antonius.

Lu vagandi cem kone. Qezze le kfaralo. Lu esti nekfe pli, nekfe pla brava, qe ta ca friponetoy di tra 

epoko. 

- Mu fedes vetokorso!- klamis Lappar. - Repo, Nodo, Tupy tu korses nakna-fute sul stupleyo! 

-Lo ne-s ebla nakna-fute -diktis Tupy sobere -bol urtikoy vundos le futoy. -Tupy, tu-x mal pyelo, 

e tu-x mal sango. Tua sango esta syerte nigra. Tu-s fartraxo, e tu skama pro tua nigra sango. 

Tupy sinvorte skfatis e komis au delazi le xuzoy. 

-Hu-ra! -klamis Lappar. -Mi-s le vyento e mi muga sobre le kampoy! Repo, 

Nodo, Tupy, e tu-s til vyento. Mu korsaba qe stormo sobre le kampoy! Muges! Mu-s le vyentabo e mu 

tondre korsaba sobre le kampoy! Lu skrimante atigis le transeya surko. -Mi-s le unesma! -deklaris 

Lappar. -Mi-s le triumfanto!   

Conoy sidis sul terdo. Repo, Nodo e Tupy spekti sa futoy ko acida myenoy. -Mires, Lappar! -Tupy 

diktis rebelde. - Ma sango ne-s nigra. Ma sango-s ruja, qe tua! -Ma pyedoy anke ne sanguma - 

Lappar fanfaroni, desatentante le vortoy di Tupy. -Mi -x bona, grusa pyelo, tua esta dina, e tu conoy 

esta fartraxoy. Tyem mu korses returne, qezze-l stormo. Le ceteray sem levis me nevolunte. -Mu-s le 

terureda armeo! -skrimi Lappar. -Tupy, tu-s le vicestro, Repo e Nodo, tu-s le saudatoy. Hu-ra! Mu 

gvades i sango! Lu revyenis tren, qey le xuzoy restis. Tyem yu sangumi anke le futoy di Lappar. 

-Mi-s Lappar, le Demono! 

Hi keptis grana nesolida terdobulo. -Mi rompa le petro kontre-l busto! Mires! 

-Le terdobulo disfalis, qem to batris kal busto di Lappar.

 -Tu ti rompes petroy i sa bustoy. Krax´ petroy e skantes! Mu-s le venkintoy e mu dansa triumfa danso. 

-Skrimante lu dansi pel dolorantay pyedoy, du-mane xutante terdobuloy e pebloy ka sa bodo. Lu ensis 

despura da kapo aste futoy. -Mi-s Lappar, le Demona Estrabo. Mu gvadi i sango e mu triumfi. 

Mu disrompa petroy su mua bustoy. Triumfo e gloro! 

- Hi skrimi ta vortoy kanfiksante sa okuloy provoke rekte kal solo.

Lu vagi konfel flumo.

-Mu kepto fixoy! - Lappar diktis.  

-Bonabe, fixokepto! -Tupy plesis. - Mu kleptos hokoy e mu kutos stangetoy.

-Mi triba nekfe hoko, nekfe stangeto. Mi kepto fixoy nakna-mane. -Lappar yu gvadi il flumo. Hi korsi 

inte-l fixoy reposantay i basa akfo. 

Cirke ha maleoloy brili arjenteska skumokrunoy.

Le akfo koktis prol fugo dil fixoy. Pe bliksa mobo hi keptis i akfo, e tem, jektita fixeto yu flugis 

brilante riven. 

-Mi keptos po tu moltabo di fixoy. Lom karasoy, ezokoy e karpoy.

Tampe mu conoy komido fixoy aste krevo.

Le ceteray bibatalis pol prigo, me yu le sekfa viktino jektitas.

-Tampe mi keptos ca fixoy del flumeto! - Hi korsandi ten e ren i vibranta akfo, furyose persegvante 

fixoy, e hi flugedi riven sa konvulsanta keptitoy.

-Qi conoy yu maxa baste? - hi gvadis del flumeto, holdante i sa mano konvulsanta animalo.

-Qi mu yu komidis? - hi qestis, ko rapte sevrensa myeno.

-Sin rostando? - Tupy qestis ko nauzo. 

-Yes, sin rostando, tampe mu komido vivanta fixoy. Mir! -E hi yu holdi le konvulsanto pre sa buxo.

Le ceteray horore him gapi. Hi skridacis:     

-He, tame ne! Tampe mi ne dezira fixo. Me tampe il vilajo ca gato suarkomido karasoy, ezokoy e 

karpoy. 

Surpikfes lu su vergo salika! Mir, ta-mode! - E trekinte al branketo hi montri, qa-mode se pada 

surstangedi le fixoy, verpikfante lua brankyoy e buxoy. Pose hi returnis flumen.

-Mir, qe molto di fixoy restis enke! Mi keptos lu cezza. Tampe mi eksterminos co vivanta il flumeto! 

Tampe ca gato vuros fixoy aste krevo.

-E hi mortedi plu, te abunde jektante le prigo, kel ceteray zorpadi lum surstangedi.

Repo e Nodo eksaytita prol febro di mortedando, skrimi:

-Vames! Enke pli! Jektes plu, Lappar! Tu-s le Admirinda Fixokeptisto!

- Mi-s le Demona Fix-eksekutisto! - skrimi Lappar, ne kansita pro ta eksterminando.

Tupy miri hi, ko jalosa heyto.  

Kortem lu korsis kal vilajo, sfingante pel fetoranta vergoy.

-Tampe lo esto fyesto pol gatoy. Fixa suarkamo aste krevo! Gata Soldo, haleluo! 

-Haleluo, haleluo! -Le ceteray korusi. 

Anke Tupy klamandi ko lu.

Lu vagandi pe du bisikloy. Lappar vehedis Repo sul sa bisiklo. Nodo veheditas pe Tupy. Lu atigis le 

monteto "Kocor". 

Ta-loke le kampovoyeto esta te skarpa, ke anke Stefano Cuha ne-s abla tom venkis, kfanke nono 

kuna homo pli forta da hi. - Conoy dolen! -komendis Lappar. Lu haltis il soloplento.

-Tupy, tu residens tyem e vehes su monteten. - diktis Lappar ko insigva smileto.

-To-s n-ebla - kontrensis Tupy. - Nono vehabla astel topo.

Lappar fastis sa stalogrisa okuloy i Tupy.

-Vames, foren. Mi vyenos rape pos tu, e si tu haltos, mi survehos tu. -E ha minesa myeno provi, ke hi 

ne joki.

-Tupy kapitolis. Hi mobis. 

-Tu restes tey -Lappar pultis le vortoy ka Repo e Nodo. -Ed anke un mobetom mi ne vides, bo mi-s 

tampe danjera. Tom diktinte hi ti mobis kal monteto.

-Fors! Tupy, bo mi ariva! Fors, ya tu salveza le vivo!  Fors, bo otre mi mortopresos tu! -vokandi 

Lappar. 

-Tupy obidis. Ha dyentoy grinzi. Mobinte rape hi syentis, ke hi nem alkablos le topo. Pose, co ensis 

ruja pre ha ocoy. 

Pose hi pyensis, ke prefe hi haltos, hi sem lasos pol mortopreso, somble tampe hi peresebis 

neeviteble. Pose hi tame alkis le topo. Ti tom fedis Lappar rape pose hi.

-Brave, Tupy! Bravabe! -Lappar lausi hi ko sarkasma skridaco. -Tyem mobes baken, mu bringos til 

ceteray.  

Tupy ne padi anke respondis. Hi rulensis dolen pe sa vehilyo. Repo e Nodo heksite gapi le 

proksensantoy, qia kamisoy esti umida e lua visoy esti kovrita pe sfeto, somble ka tonoy del 

prizzonoy, lom qay lu kriptemiri il petra minereyo. 

Tupy dapulsis le bisiklo e sem streynis terden. Tie Lappar haltis.

-Mi-s Demona Estrabo! Tupy, Tu-s le vicestro. Repo e Nodo, tu-s le saudatoy. Tupy, tyem vames! 

Foren! Konportes Repo. Mi portos Nodo, rape pos tu. 

Ya tu haltos, mi mortopresos tu.

-Mi fedos nado. -diktis Tupy sin forto. - Prefe mi mortacos rape, ta-loke. Mortopreses mi rape, ta-

loke. Hi sem jektis dorse, distrekante le brasoy.

Lappar fastis sa okuloy i hi. Ha miro esti flamo. -Vames! Mi ordesa!

-Ne kay ne! -Decerpita Tupy skfotis pel kapo, yasante intel herboy.

Lappar trovis algo nuva: - Tu-s le vicestro. Tu mobes solta! Mi sidedos Repo pre mi sul bisiklo. Lom 

Nodo bakey mi, sul pakad-loko, e mu vyenos pos tu. 

Tie mi-s temorveka e neebla.

Le ceteray obidis, kaze drogita prol perforto. Tupy rezignante vehis, Lappar him sekfi ko sa duopla 

kargo.   

Ta-vreme hi ne skrimi. Hi spirgi stertore, ha ocoy cirkoli frenese, ha frekoy brili sub le sfeto qe 

ardadoy. 

Nono kredi, ke lu transevivos le afero, tame lu vyenis aste-l topo.

Tem le pulmo di Lappar yu ripandi le aero ko xrikanta spirgabo. Tyem hi sem jektis dorse, ha okuloy 

stifensis, e hi ensis sinvorta poktem. Le ceteray stari cirke hi kaze heksita. Posem Lappar komparolis.

 Deslaude e rauke: - Mi-s le Antikristo. Tezzo, mi peresa. Me antem ma morto mi feda ma 

testamento. Skutes mi, bo mi deza, ke co estes ta-mode pos ma morto. Tu ne kloses ma ocoy. Ko abre 

stifensa ocoy ma kadavro estes portita su kaben. Repo, po tu mi testamenta le vilajo. Nodo, le arbaryo 

esto le tuna.  Tupy, le tuna lo esto le flumeto el fixoy. Qeme mi yu estos sul kabo, Repo, tu brenedes le 

vilajo. Estes tem noktemo e tu brenedes ca domo un pos un. 

Nodo, tu brenedes le arbaryo. Lom ca arbo ed arbusko un pos un. Tupy, tu brenedes le flumeto el 

fixoy...

Tupy konsternita bresezi ka hi, me Lappar ne purmesis.

-…Yal Antikristo morta, ta-tempe ankel akfo brenada. 

Hi spirgabi pokte, pose hi kontini. -Ya co yu finbrenis, tu conoy kolektens sul kabo e verkutes tua 

gorjoy. 

Mi videza pos le morto pe ma neklosita okuloy totyo flamanta e sangumanta.

-Tom dirinte hi indormis.

Le ceteray kauris cirke hi ko temorabo.

-Qi hi mortis? -Repo xepte qestis.

-Ne. Skut. Hi enke spirga. - Tupy respondis lo, le vicestro.

Lu silenti longem, molte molte longem, bol darkemo yu ensis, e tem le okuloy di Lappar rapte abris.

-To-s le morto! - lu conoy pyensis ko teruro, me ne, bo Lappar sidlevensis, miraktis lum e hi diktis:

-Temores e trembes, bo mi-s Demono! Temores e trembes, bo conoy tu-s fartraxoy.

-Tampe, mu deklepto melonoy. -diktis Lappar.

-To-s neble- diktis Tupy. - Le kampogardistoy maxa le karabinoy, lom kargitay pe salto.

-Tame mu klepto -diktis Lappar, pokte pla seltruste.

- Lu sidi plu sinvorte. Lappar miri klaudoy: -Rapem lo pluvo. Mi ne deza melonoy pluveme. Mu ne 

triba melonoy. Prefe mu kleptes karabinoy e pistoloy. 

Lom pistoloy po Repo e Nodo, bo lu-s saudatoy. Tupy, tu resivos karabinoy, bo tu-s le vicestro. Ti mi 

maxo karabino me pli grana qe tu.  

Pose mu konpeldos le kampogardistoy e pafmortedos lu. Lom conoy melon-gardistoy ed Alekso Piro. 

Mi lum esterminos, bo mi-s le Antikristo. Mu staredos lu, bo mi-s le Antikristo. Mu staredos lu 

konfelinye ta-loke xel muro -kontini Lappar. -Mi diktos kal una:

”Flekses genuvoy e granpreges po tua vivo. Ya tu granprego bele, tu pado farkorsis.” Me vanide hi 

granprego qalge bele; mi diktos: ”Pafes!”, e mu him pafmortedos. Pose mi diktos kal sekfa gardisto:”  

Ya tu granpregos pli bele, qe le una tey, do porverie tu pado farvadis.” Me hi pada granpregi qalga-

mode bele; mu pafmortedos kaye hi. E lum conoy un pos un. Fine restos Alekso Piro. Mi diktos him: 

”Surgenuvens! E ya tu granpregos pli bele qe tonoy, syerte tu estos le solma, qam mu liberedos. Tem 

hi genuvos e komos. Mi komendos: ”Granpreges pli bele!” Do hi granprego pli bele. Mi postilos num: 

” Enke pli bele!” E hi granpregos yu molte bele. 

Do mi diktos:”Co, qam tu dikta, esta bagatelado, tu olvis pyorabi, cetere tu-s fartraxo e kovardo”. E mi 

diktos:”Paf!”, e mu pafmortedos tie hi. 

Le ceteray him skuti ko abomino. Qezza kulpo pada kargi le animo di Alekso Piro, pe qa hi meriti 

tezza terura morto?   

-Tupy, vades e grabes karabinoy. Ya tu ne akiros karabinoy aste suaro, tie tu pafmortedotas. -Lappar 

silentis e profundensis i meditando. 

Bo, ya Tupy rebeldos e ne kleptos karabinoy, takause, pe qo hi mortedotas?

Posem Lappar kompyensis pri otra aferoy.

-Tame ne. Mi ne triba karabinoy. Prefe mu kleptos vino. Mu kleptos vino e mu drunkos. Mu deboco e 

mu ekseso. Mi kuna, qa-mode se pada kleptis vino. Mi kleptemiris le livristoy qamode lu tom feda. 

Nodo, tua patro esta karpentisto. Vades kal heymo e kleptes borijo. Repo, tu grabes pumpijo da 

biciklo. 

Tupy, vades ko mi, mu derompos le kelpordo. Ma hi ne tribi au rompi to. Le kelpordo n-esti klosita. 

Lu entris klepte il denza darko e lu okulobi cirkey. Lappar rapte skrimis ka Tupy: - Pro qo tu gapa tey? 

Mi vida nado. 

Korsabes e kleptes kandelo. I darko mi ne deza vino. Tupy korsis, me pos kortemo hi revyenis, e 

tem arivis til ceteray. Lappar komis le laboro. Hi boris mikra truvo il barelo, me vino ne vyenis de to. -

Desplenta - konstatis Tupy. -Ne babilaces, bo mi tum arestos! -skrimi Lappar. -Hi prinis le pumpijo, 

qam kanportis Repo, e hi pumpis pokter aero vel truveto. Pose hi kauris, e kanpondante le buxo 

kal truvo, sakis le vino. Qem le saudatoy revyenis, portante metala gamelo, Lappar yu denuve pumpi. 

Lu plasis le gamelo sub le sotila strimeto, e lu tom peyplentedis. -Tupy, to-s le tuna, bo tu-s le 

vicestro. Drinkes to astel fundo. Tupy sinvolunte komis gulpi.   -Konsekfe cono resivos un gamelo, e 

pose denuve enkevreme un, bo tampe mu deboco. Lu stambli ko kapturno del kelo eksten. Yu se pluvi. 

-Skantes!- komendis Lappar. False skantante lu ambli konfelonge jardinbaka voyo. Le grizensa 

paesajo esti sinviva e trista. -Tyem fos ma tombo e grabes mi vivanta - diktis Lappar. - Interdes mi e 

mirevyenos desube le terdo, bo mi-s le Demonabo. Lu diskorsis po akiris fosijoy.-Tey ma tombo 

estes. 

-Lappar montris loko sube gran arbo. -Fedes po mi fosadyo, mi staros i to e tu infosos mi starpoze, bo 

se interdeda le Demonoy cem starantay. Fos e skant! Ha saudatoy komfosis. -Tupy, vades e kleptes po 

mi trogo. Mi ne deza esti pluv-batrata. -Pose hi eksaminis, qer profunda esta le fosado. To atigi solme 

aste genuvo. Hi sidis terden, hi apogis le kleptita trogo a sa kapo qezze skrino e sinvorte opservi le 

xantanta fosistoy. Lu yu stari aste kokso il terdo. Manobe hi signis: vam! Qem le fosado atigis yu 

astel xulto, hi staris i to. -Tyem infoses mi! -hi donis le ordeso. Lu komrexutis terdo. Le desfirmida 

terdo atigis ha genuvoy. -Algono trampes to. Tezza desfirmida esta sinvala. Tupy saltis il kavo e 

trampi cil Demono. Posem lu kontini le rexutando dil terdo. Qem le terdo yu atigis le talyo, lu 

trampis to denuve. Kortem Lappar estis astel xultoy interde, solme ha kapo e ha distengita brasoy 

resti sobrel terdo. -Tyem lu skantes e danses cirke mi. Danses ma mortodanso bol Antikristo interditas. 

Somtempe mi detrekos mi del terdo e mu freneso sinbride, bo mi-s Demono.

 

Le pluvo yu fali denze. Le ceteray drunke skantis e dansis. Lappar sem tengis. Hi prubi delevensis del 

terdo, pe sa distengita brasoy, me hi anke ne mobadi. Le ceteray insigve him atenti. Le viso di 

Lappar deformensi, ha hela okuloy vilde cirkoli, pluvikuloy e sfeto flosi dolen konfelonge ha kapo, 

me lo vanidis le forsoy, hi ne mobadi. Tupy skrimis ka hi pe voco nebrava: -Detrekes tu,  

Demonabo! 

Lappar yu grinzi pel dyentoy prol forso. Le ceteray kontini sa mortodanso. -Haltes! -klamis Lappar. - 

Conoy korses e kolekses po mi rubusoy. Koloredes ma viso nigre. Le nigra viso donos mim forto 

Demona. Lu diskorsis skridacante. Semgardime e fugopronte Tupy qezze le prima smauris le viso di 

Lappar pe rubusoy. Me qem lu sem konvinis, ke Lappar ne pada unti sa tensita brasoy, lu ensis pli 

brava e smauri le nigra brayo pliplisme ko pasyo su ha kapo. -Mi-s le Antikristo- klami Lappar. Rape

 mi detrekos mi del terdo, e dispresos tu e cadyo, mi-s yol Demono! Le ceteray dansi plu i vilda jolo, 

lu jekti kal kapo di Lappar yu ne solme rubusoy, me tie fango, e Tupy jektis ka ha viso anke putrinta 

tomato. - Detrekes tu, Demono! Tu-s yol temorinda! Devades del terdo, si tu padabla. Lappar yu ne 

padi anke replis. Solme ha ocoy cirkoli plu, me ha brasoy yasi flanke hi decerpita. -Mi kovra tu 

pel trogo, po skrinis tu kontrel pluvo -klamis le vicestro, el trogo yu ponditas sobre Lappar. Yu se 

pluvi forte el suardarko komis. -Mu rules rokoy su hi - klamis Tupy -ya hi-s le Demono, hi pada 

farjektis de se anke monto. Pe komuna forto lu kanportis mega petro. Posem lu portis enke plier 

petroy, brikoy, e tie fartraxoy, eskrementoy, cadyoy. Le tombo di Lappar kortem feditas. Prime le 

saudatoy desaperis kleptamode. Tupy skantaci enke pokte, drunke sidante subel arbo, me pose tie hi 

sem levis. Hi syentis malgusto i sa buxo, prol vino, e hi syenti siniluzenso. ”Ta Lappar esti fartraxo. 

Mu oblu him likfidis yu pli frue” -hi pyensis e haltis ko rapta temoro. Le terdo mobis e grana bruso 

audeblis. Ko teruro hi hesis, me solme vermomente. ”To-s nadyo! Lu feda esplodo il petro-minereyo” 

-hi pyensis. -Tompe mu vados tren e mu kleptemiro le prizzonoy.

Klikes tey po lekti le versyo originala i Esperanto

 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

POESIO

Federico García Lorca

Arboy, arboy

sekna e verda.

Le flio dil bela viso
pluka olivoy qe perlinoy
Le vyento, aman´ di turmoy
lim prineza xel talyo. 
Raydantoy kfar prokse pasa
sul poneoy Andalusia, 
ko blua e verda jaketoy
e larga, darka capeloy.
”Vyen ka Cordoba, muchacha.”
Le flio lum ne skuta.
Taurofaytaroy pasi,
trin, talyoslenday,
ko jaketoy oranjaya
e spadoy de arjent´antika.
”Vyen´ ka Sevilla, muchacha.
Le flio lum ne skuta.
E qem tardemo vyenis
darkebruna, lumindifusa
un jovano prokse pasi, portanta
rosoy e mirtoy dil lunyo.
”Vyen ka Granada, muchacha.”
Le flio him ne skuta.
Le flio dil bela viso
plue pluka, pluka olivoy.
kol griza braso dil vyento
qa lim prina al talyo.

Arboy, arboy
sekna e verda.

-----------------------------------------------------------------


© Richard Antonius 2016