LETRATURO

Atlango esta toje skaltagrade le kreado artistika. 

Konfel kreinto RAAntonius to-s perfekta lango po verkes letraturo ti poezio.

Tampe mi prezenta tey qar tekstoy.  

Richard A Antonius

1. ”Le lasta spektaklo di Xpetka” da (fende di) Richard A Antonius (kreinto di Atlango)

2. ”Nuva Klenoy dil Royano” da (verke di) Hans Christian Andersen

3. ”Lappar, le Antikristo” da Endre TÓTH (Le nuvelo tradukita-s de Esperanto ka Atlango.)

4.  POEZIO:  Alboy, alboy sekna ti verda.  Da Federico García Lorca  

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tey-s ma kento verkita da mi Atlange. 

Ta materialo, translangita da mi kal lango polonia, entris qezze kepitelo 42 ka ma grannuvelo 

OMNIUM. Pel edizzeyo Muza i Polonio il anyo 2017.


Richard A Antonius

”Le lasta spektaklo di Xpetka”

(Ostatni występ Szpetki)

I ta dyemoy Martino Bogux, Vieslavo Giza ti Bolisenga alge pli freqe korsi ka ta parto dil stradeto.  Le garsoy versauti carkoy i lua plu vasta lokoy somem teng-e le kauloy sobrel umbeloy di floksoy, ti virinte le fluganta treco di Mariana lu fole klamaci. Un kal dua promale subepondi sa pyedoy po puxes kolego centrel sapa skumo al gradilo. 

Adamo kripte spekti lu pe kampobinoklo del fentreto mansarda. Mariana pludi ko Magdo -le pueno del familio Mordemba, ti ko la mikra, baupelsa hundeno Xpetka. Amba puenoy sombli ne atentes le bubacoy ti lua vamkorsoy. Ti solme le olda hundeno ne dentyeni ta skrimoy bo li boydi rauke montr-e sa korba dyentoy stradeten.

Mariana aperis un viko pas. Li arivis pe trayno de Romanio. Li totye ne langi polonie men ya lo temata xakpludo -  li esti nevenkebla.


 Tanokte, Adamo longem kami askolt-e le boydoy di Xpetka.  Lo hin sombli kel hundeno boydi en ta lunyo brodita sul brodado pendanta sobre ha sengo. Ta lunyo pe sa guldeska tridoy belumini le nokta furesto ti familio di cervoy.

Le garso sem turnis duaflanken ti smili ka sa sekreta plano, qam hi bepyensis pol seqa 

dyemo.

Hi stari al gradila pordeto ti tyeni aulabye le kumbijeto cirkevolvita i pergamino.

Hi denzumbi papereska sonidoy il frema stradeto. Hi prumis le italia melodio ”La ci darem la mano” men kortem versautis kal ”Tiritomba”. De tempo ka tempo hi korektabi le blanka floro di peonio, qam hi plasis il pokseto di sa xemiso. Hi yu timpe planis, ke - kaze akzzide - hi maxo to a se, kaze dekorineto, men posem hi falos ka Mariana, ke ta floro esta po li, do tem le pueno fastos ta floreto i sa keploy…

Adamo vis il stradeto, versautis carko ti tengis sobrel gradilo le hando kol kumbijeto.

  • Pel to se toje pludeda.

Antem hi markis lo, alga handeto prinis ha instrumento. Magda Mordemba yu korsi kol pilgo kal kolegeno stambl-e a Xpetka.

  • Mulcumesk! - Mariana falis ka Adamo bemir-e le kumbijeto.

Le puenoy xepti pokte, ti lu komridis, estede po ta peonia floro, ti Adamo syenti, qe carka aqo dyara centren ha xuzo.

  • Qes tu xakpluda? - Magda qesis hi konfel deziro di Mariana.
  • Mi kuna gambitoy di Capablanca. - Hi daris le repliko beprumita tanokte.

Entrante yarden Adamo pauri po xarpa dyentetoy di ta mikra, proboyda hundo. Hi kaye Xpetka bineviti  daurem ca le vernemo. Adamo esperi, ke hi raptem miros Mariana kumbanta pe ha kumbijeto sa dunka fruntobuklo. Men ne, amba puenoy skati al tableto kol xaktaulo ti kumbi Xpetka. Le hundeno prummordi le kumbijeto, qa treki tona pelsaco plenta di sekna seminoy ti herbikuloy.

  • Eh, de tua kumbijo le dyentoy denfala. - Akus-mode falis le mikra pueno.
  • Ini mini mayni mo… - klamis Mariana, ti li komis verbores Adamo pe sa pupiloy qezze groselo nigra. Li tyeni le handoy bake.
  • …Qa handeto maxa to? - Magda finis le rimado zame li.

Le puenoy ridi bo hi te longem pyensi, ke finfine ca homino puedu konyektis, ke hi ne pueda dantrekes sa okloy dal ledra cintoy sobrel maleoloy di Mariana.


Finfine Adamo lotis un peono nigra. To anke bune, hi pyensis, bo to-s te, kaze reges sobre seuso briletoy dil nigra pupiloy. Zame mires le xak-taulo - hi mirandi le pueno. Hi oservi le pinto di la lingo, qa lenke sliki le pauta labyoy ko poluro di frukta bonboy. Hi esti totye rigida bo subel tablo, cirke ha pyedoy, lo cuvagvi Xpetka. Da tempo ka tempo Magda sidandi al tablo klangante danjere pel xakoy. 

Adve ka to le handoy di Magda plasi ad Adamo algado, qa sombli tra bukleto di keploy qam le granminyo maxi il sa pregvobuko. 

- Qes tu kyera ma Tufoneto?- Li qesi, beprum-e tyem fortikezzo di Adama kumbijeto ad algo, qo algem esti - ne esti pluxa urseto. Le kumbijeto fensis teribile sindyenta ti pokte fetoreti qe olda hundo.

Mariana komis le xakpartido pel mobo da subel royfiguro. Ah, ta Mariana - tyem li yu olvaba pril mikra arokfo - hi konstatis. Ye tyem i ha imagino lo aperis viso dil patro klinanta sobrel xaktaulo. Adam esti serta, ke toje le patro konsiderus ta abra mobo qezze plake pyensita. Nu, men ya to-s tamode - doke toje hi sel arbis po fendes mobo simila.  Ha kontreno somblis ne molte danjera. Mariana ne hasti plonge, li mobis pel peono da subel blanka Laufro. Tyem li miri Adamo ko defyenta myeno. Li apogis sa bela viseto ti rugis le frunto sub le keplobuklo kaze li helpezi hin pyens.

Lo hin sombli, ke belezzo di Mariana kamba hi al plata kekso del presita moneto di un Zloty, qam algem hi ti Martino kone pondis sube pasanta trayno. 

Hi keptis ta peono. Li pautis sa labyoy ti rapamobe, kaze li esti danlongem pronta ka to - li blokis ha peono pel kavelfiguro.

Adamo ne intenvi paures, hi fate esti le filo dil buna xakplaudanto. Hi abris po ke efres li pokte. Le peono ka d5! Le pueno spaldobis ti aceptis ta interkambo. Estede li ne kuni, ke kortem hi atakos li pel royeno? Adam ne dezi ke li kanselos ta mobo. Hi fendis te. Hi kuni, ke li prumpeldos hi pel dua kavelo.

- Qi venka? - Klamodis Magda animob-e sa bauhirta pludiko, qia plake fartrekita kepo blansi sobrel xaktaulo. Hi syenti le nozo di Xpetka sul suro.

Bakey le floksa albuskoy lo aperis un bubo ko ruja viso. Hi peldi metalringo del bisikla roto. Adamo renturnis kol royeno kal bazo. Men po qo Mariana klakis al handoy? Men toje li, za  xakes - li elektis le mobo pel Kavelo ka e4. ”Tyeme mi maxa tu!” - Adamo pyensis plas-e sa laufro su g4. To esti klare ke Romanieno defentezi sa du kaveloy, bo li mobis le blanka royeno ka e2. Kapeble, ke pe ta mobo li prumprotekti sa royano.

Adamo arbis ages blikse. I ta sitatio se yu atakaba: Hi keptis la kavelo su f3. Le atako al Royeno! I ta momento Mariana denjektis sovra xautaco. Adamo syentis sul vangoy la salivuloy. Subel tablo lo graulis le hundeno. Paurita Magda skatis sul pergalene beblotita  terdo. Dal legnobudo lo audensis kunikloy. Sekundofraksem le  garso maxi ante se totye kambita viso di Mariana. Pe ta xauto ti ko ta myenaco li ensis olda ti turpa qe… tra royeno Santya Kinga sul nigroblanka pikturo pendanta il kokteyo dil granminyo. Ti lo esteda enke pli male… Le skintanta treco kaze fusto qatis le serena skyelo. Le garso blundis. Hi abris le okloy tuy, bo hi audis lauda vorteto: Finalul!


Le mobo dil Kavelo ju fendita di Mariana plasis hi i sitatio sindesentra. To esti xak-mato! Pli male: Le xak-mato duopla!

Mariana stari bakey dil tableto ti korekti sa treco. Somble ca petaloy de ha peonio kami sul totya xaktaulo.


Aste tarda nokto hi ne dormedi, mordante uneloy ti repante i sa mindo ta brenanta, kaze urtiko - vorteto finalul. Posem hi drimi, ke hi ti Martino lu dolenkorsa del fernovoya taluso. Lu pondis su relso du Zloty-monetoy ti pos momento zore spirganta lokomotoro disprentos to a du metala plata keksoy. Se pludedo Zzimbergayo pe tadoy. Le verda lokomotoro TKT48 treka ruja varkovagnoy. Le lasta maxa le budeto po fernovoya gardisto. Raptem il fentreto lo apera le kunata kepo il bereto. To-s yol onklano-magiano! Ti hi holda algo. Ti hi klama ka Adamo: Storneto, keptes to! To-s kom-pen-di-u-mo. Tyem tu bildeda le totya Universo!  Adamo virabla il aero un mikra notuyo de qa kaura ok kunata paperexoy. Hi prumkepta lu. Tonoy omfluga ha handoy ti landa centrey grana carko. 

Le lasta vagno farensa vel ponso. Ju tyem Adamo vira, ke kal budeto lo-s firmita le bisiklo di Antoni Marmon - le onklano - magiano de Nuva Sonco. Il carko aqomenisko bilda pel paperetoy difersa figuroy… 

Da bakey dil floksoy Adamo auda, qe granminyo qestina le granpo, qes hi ploktis le peonioy lina, nu, lom tay, qa kresi aupordete?

Me ta lasta qestino yu ne parti kal drimo.


Verlongem hi ne sem proxi kal gradilo, qey lo lokti xakpludareno de Romanio. Hi honti enke pli, bo yu astel oreloy di Martino lo vyenis algavoye, ke hi resibis xak-mato da Mariana, ti adve to - pos pokta moboy.

    Tyem hi maxi molte po labores. Hi kreis un spesya xifro, pe qa hi skritis un sekreta brifo i sa dyembuko. To esti brifo ka Mariana. Algono, qa kunu, kel letreto M to-s fogleto, kel letreto A - to-s tringloforma jupeto sul dansanta pyedetoy, ti toje le R to-s le xuzeto kol ledra cinto, ti te plonge, ti te simile…tezzavolte ta persono sinxifredus ta brifo. Men lom le klefo kal xifro Adamo koncelis otraloke, sul grana lofto, bakey cimno, sube briko. 

I ta brifo Adamo pidi li pol hando lina. Hi promesa, ke hi kofos po li ringeto, ti hi baqos strudelo. Posem lu kone vamyelo ta kekso mahante pe sa pyedoy del ponso vel flumo Kamienizza. Ti lu konxero le jolo, bo lu maxo na tristadoy po konxerando. Ti lu interparolo pel lango qam hi denpyensis po to, kel adoltonoy ne kapedes lu anke qem tronoy lum kripte askoltu. 

 Kapeble, hi toje pyensis qamode lu amba vivtyeno. Lu startos un kooperatizo ti lu seldo sul totya mondo floraqo konfe propia formelo kol aromado di floksoy. Ti lu komloktos kone, il aqoturmo al fernovoya stanseyo, ti trey, porserte, na beboko klimbablos, po ke kriptomires ka lu vel fentreto po vires qom lu fenda. Le granpo Yuliano i sa skafo sul verandoyo yu maxi le klefo kal turmo, bo algem hi ripari tia metalpordoy.


Otuno i Olda Kolonio sem anonsi pel klango di pomo rulanta sul obliqa tekto dil legnobudo.

Le granpinyo sidi al pomalbo. De sube ha faldebla kutijo lo dolenvi longa, astel terdo, spiralo di sukyosa xelo. - Ta poma xelo yu ne-s po… ma… dyentoy. - Hi joki. Ye posem hi pyensi laude, qem lo arivos alga brifo da Himalayoy, qen vyahis Roza - le matro di Adamo. 

Le granminyo toje sem trubi. Li drenki lavadoy il lavuyo, li froti pel maniko sa frunto, ti fali: - Ti mi pyensa tamode, ke li vyahis ka ta Azio, ti yuste de trey lo arivis azia influenzzo. Doke tyem qo pueda eventes trey?


Alga dyemo, augradile lo aperis Tadeo Maligniak ko karteto - kol kanvoko kal telefono, kal posteyo. To esti orderita telefona lokfo internasia da Kievo. - Porserte da tua patro. - le granminyo falis.

Hi til granminyo aperis trey yustem. Se alvokis lu kal kabino duesma. Men il askoltijo solme algo stertori. Le granminyo fali, ke li audis alga pertruboy, men un volto algono klamis defare rusilange. -Estede to esti le numo di tra vilajo al flumo Dnipro? - Li pyensi posem, yu heyme. - Alge-nalge: Komatoznoye. Ti se parkonektis.

Suarem, kal fernovoya parko lo arivis mobebla kino. Le garso ne kuni titolo di ta filmo, bo kol granminyo lu vyenis algerete tarde. Sul ekrano, pendita inte alboy ti steloy, lo polsi nigroblanka mondo. Drola klauno prumsidis al fortepiano men ha sejo stari plukfare da to. Hi doke levis sa manikoy ti kompuxi totya instrumento. -Qom ta plumpono vamfenda? - Le granminyo astuni - Yo lo estu betre beproxes le sejo, qes ne?

Algono pasi konfel lasta, pli skaltendita ranko sul spekteyo ti paris le likto dal projektoro. Vel ekrano lo marxi grana ombroy di trin personoy. Adamo pyensis ke hi vira profilo di sa matro, dil siorano Bernardo ti anke di sa patro.

-Adameto, ne dormes. - Le granminyo pikfis hi il flanko. 

I ta momento sul ekrano le viso dil klauno desmobis ko trista smilo. Ha vangoy sfolis, ha okloy dolenfluvis, ti il buxeyo lo melteaperis luminfrapanta truvo. Le klauna kalvo kol cirkekaploy sem kambis a distrekita bobletoy ti nozmokloy.  Finfine sul totya ekrano dominis blindenda blanko. - Denuve le filmo sem paris. - Le granminyo klagi.

Il belumina spekteyo Adamo markis le kepo di Mariana. Tyem le pueno maxi le rondeto fendita del treco. Flankey li lo sidi alga garso, qa rape sem levis despatyenzze ti montris le viso. Il blanka likto dal projektoro Adamo renkunis Yendreo Pahletko.

Le filma bendo pergluita-s ti dal ekrano lo raukis laudatoroy. - To-s le filmo subel titolo: Le lasta spektaklo di Grock, sioreno Xatko. - Lo xeptis deflanke alga kunateno dil granminyo. - To esta ki vivo di fransia cirkusa klauno. 

Adamo tengis le koulo ti miri le plektadeto di Mariana sobre qa, kaze nigra fogloy, flugi  handacoy di ta Pahletko.

Sul ekrano le klauno i mega xuzoy, kauris de sul sejo. Ti somble hi spantita-s pel nigra skrepo, qa desautis raptem, nekunate da qey, ti to komis drolsauti sul totya ekrano. Ti qem somem ko trayna fifo, le ekrano plentumita-s pel bepligrano dil digo dil filma operatoro prumanta farpeldes to da prel oturatoro - le totya parko fernovoya vamis il rido.


Makse molte del totyo Adamo ravita-s pel filma projektoro ko tada grana bobinoy - plasita sul platformo dil kargauto. Hi pyensis, ke ya il futuro hi ne esto mahinisto vaporlokomotora, doke hi eble estos filma operatoro, ho, ti po qo ne, tezza komika klauno de ta filmo.

Qem lo aperis tekstoy finall ti conoy sem sautelevi del sideyoy, hi pidis le granminyo, ke lu proxens kal kargauto. Sul rando dil tada platformo, sube pyedoy dil operatoro, inte cigaret-stumpoy ti brenita flamijoy, hi markis un mikra filmikulo. To esti porserte un perforita filmoframeto dantondita pe cisoro. Pos momento hi holdi ta prigo. I likto di lanterno lo smilis ka hi le viso dil klauno. Flanke le viso, al perfortruvoy hi markis vibranta linyo. To porserte esti optika registrado dil rido dil klauno Grock!

- Granminyo, to-s un mikreta filmoframeto de duto qar framoy po sekundo.

-Oh, oh! Adameto, qezze tu molte kuna. - Le granminyo falis te laude, kaze li dezi ke la kunateno toje audes to.

Adamo preskeprinis le filmikulo dal oklo, qem sul ekrano dil nokto, sul skyelo beseminita pe steloy - lo aperis luminyosa nadlo. To vamflugi sobrel tekto dil fernovoya bildado. 

Le kauranta stelo! - hi pyensis. Hi kuni, ke ta kause blikse se kanvokaba un deziro. Do hi fendis tamode. Ti lo esti anke algo kil aqoturmo.

Lu vyeni ti lu prinis hi dal jardina pordeto, Vieslavo Giza, Martino Bogux ti Bolisenga. Lom Yendreo Pahletko lu enkontis sul yardeto di Mariana.

Ve truvo il gradilo entris du fratoy di Magda - Vizzek sin dyentoy ti Henek ko sa pli korta pyedo. Vizzek holdi pe sa handoy longa snuro. Mariana i blanka klenado pludi ke li fendi Favor-keksoy. Li formendi tadoy de fangobuloy ti kone ko Magda sombli ke li baqa to sul metala forneto - pludiko. Ti solme Xpetka cukonduti. Li ne boydi, li prumsfingi pe sa kauda refto ti li prumdari ka conoy le pyedo sena. 

Le buboy mobensi cirkey le tableto kol forneto-pludiko, lu sombli ke lu-s fomay, lu masajumi sa belyoy, ti Pahletko kleptis un tezza kekso ti vamkargis to centren le buxaco. Conoy falis terden dal ridaco daurem hi longem spluti en le legnobudo.

Adamo mirandi Mariana. Tadyeme li maxi su sa oreloy frexplokta duopla cerisoy. Da la kepobo le fruktoy kraxi pe sukyosa rujo blinkante pel sola iskretoy. 

Finfine hi proxensis ti prinis del pokso sa mikra filmikulo. - Mires - Hi falis ka Mariana. - Mi-x ta klauno sul filmo. To-s le fransia klauno Grock.

Le pueno prinis to pel grima digoy ti nozruge miri to en le solo.

-To estaba po tu. - Hi bevoluntis li. 

- Mulcumesk. - Li falis ti jektis le filmikulo tablen. Le cerisoy a la oreloy glade blinkis.

Daurem to Vizzek plasis aunoze dil hundeno fanga kekseto. - Vur to! bestyaco, pol fino.

Me Xpetka ne yelezi. Su la baukorba dyentoy lo pendi skumo.

  • Mi maxa tu! - Lo klamis pli olda Mordemba ti keptis le hundo. Hi levis tono ti plasis sul topo dil hupilo di fernovoya xpaloy. Kaze hi yu maxi lo planita.
  • Ma patro el matro falis, kel hundeno esta olda, malga, ti po nado. - Hi esplikis. -Ye tono vura pluke molte. Nu vames! - Hi voluntendis le frato. Hi sel pondis sul hunda koulo le snuro ko nuzo. Lom le dua fino dil snuro hi fastis al klovodo il muro legnobuda. - Sautedes tono.

Me Henek algakause opondi.

  • Tu-s beydoko! - Vizzek klamis kal frato ti posem diris ka Martino.
  • Eh… me…- Martino baufali ti hi sem xermis pel handoy. Vel uska voyeto inte forzzokestoy hi fugi somblante ke hi verpasa labirento. Trey Bolisenga yu stari.
  • Do qi bekauros tono? TI tu? - hi montris pe sa digo Vieslavo Giza. - Qes tu ne virezu   qamode Xpetka dolsauta? 
  • Tono plonge sideda trey. - Replikis Giza ti komkolpi petro.
  • Ye tu? - Vizzek diris ka Adamo.

Le garso solme spaldobis. Hi presyenti algo ne buna. Hi ne kyeri ta snuro ti ta cunervezzo di amba Mordemboy.

- Qes tu conoy nem esti il cirkuso? Nu? Qezza femacoy lu-s! - Ti hi yu komsindi pasyenzzo.

Mariana spedis ka Adamo turpa grimaso, kaze li rapte syentis i sa buxo ne buna saporo. Posem li turnis le kepo en Pahletko. - Andrei! Andrei! - li klamis. Vedante, ke toje hi esta prokrasteza, li purgeklapi le handoy, dantrekis de sa orelo du cerisoy ti ridante li jetis tadoy en hi. Li dansis il sollumino ti posem li korsis ka Vizzek.

-Salt mortal! - Li klamis i sa lango ti puxis le hundeno.

Le bestyo boydetis da pauro ti vamfalis del xpaloy. Proksey terdo le nuzo dil snuro cirkeklemis le hunda koulo. Enke pli drole la xarpa dyentoy naknensis, lo blinkis le lingeto ti pos momento le nigra pupiloy sinmobis kaze zzelante solen.

Mariana vamis pe sa vilda ridaco, pe qa yu antem li efris Adamo. I un momento li kambensis a beboko, qa pos un sekundo sprukis en skalo kaze fontino di jarda rido.

Anke le garsoy skatetis bakey le forzza kestoy. Magda kraxprentis pelme un befanga kekso ti

falis: - Oh, fuy!

Adamo viri qe del fauko di Xpetka lo dropa ruja skumo. Pel baka pyedoy dil hundeno lo trekandi konvulsoy kambante li a plumpa dansoro.

  • Ye li defekalis! - Skrimis pli olda Mordemba, ti ko respekto diris en Mariana. - Tu-s 

vyere supera teno! Mulcumesk!

Algamode qezze le unesma lo startis en le pordeto Pahletko.

  • Vartes! - lo klamis Martino ti kone ko Giza ti Bolisenga korsis il stradeto. - Mu vames kal ponso fernovoya! - Algono jektis le komandro. 

Adamo toje maxi nado po fendi tey. 

Ye solme hi bune membis le visto di Mariana Suave qe li spluta luaspure pe cerisa kerno.

Richard A Antonius      

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Hans Christian Andersen esta le autoro di molta fabeloy. Hi skritis inte otra:” Turpa Anasito”, 

”Nuva Klenoy dil Royano” , ”Prinseno su Pizeto” ti ” Mikra Sireno”. 

Hans Christian Andersen sem naskis i 1805 i Odense. Danlando.  Hi mortis i 1875 i Kopenhago, 

Danlando. Ha fabeloy translangita-s ka plier da cento di langoy.


The Emperor's New Clothes

by   Hans Christian Andersen

Tradukita ka Atlango fende di R.A.Antonius

Konfel originalo Danlanda.

Hans Christian Andersen 

NUVA KLENOY DIL ROYANO.

Antem molta anyoy un royano vivi, qa ta-grade ami bela nuva klenoy, ke hi spendi sa cer

monoy, solme po estes cem bele ornamita. 

Hi ne interesi mol saudatoy sena, ne aprasi teatro, ni yakto, eksepte solme po montres le nuva 

klenoy sena. Po ca kloko dil dyemo hi maxi aparta kostyumo, ti ya se ordinale fala mo otra 

royo: 

”Hi-s il konsilanteyo”, tey cem se fali : ” le royo esta il kleneyo sena.” 

Lo esti jole il grana urbo i qa hi residi; ca dyemo arivi molta alyonoy. Algadyeme toje

lo vyenis du fraudantoy, qa falis, ke lu-s teksistoy teksablanta le plu bela stofo, qam se 

puedu solme sen images; ke ne solme le koloroy ti desegnoy di ta stofo esta 

esterordinale bela, le klenoy fendita de ta stofo maxo le bestupa qalezzo qa-s

nevirebla po ta homino, qa ne apta ka sa ofizzo, ho qa-s neparduneble stupida. 

”To-s yo ekselenta klenoy!” le royo pyensis; ”Poxante tezza, mi fate kunedu, qono i 

ma lando ne apta pol ofizzo qam hi maxa; mi disernedo le sajay dal stupiday! Yes, 

ta stofo rape estaba teksita po mi!” ti hi daris kal amba fraudantoy molter monoy, 

po ke lu komes ta laboro. Lu plasis du teksomahinoy, lu fendis myenoy kaze lu labora, men lu 

maxi nado sul mahinoy. Qanke ril postuloy lu esti molte fervora bo lu postulis makse delikata 

silko ti makse purga guldo. Lu plasis to i sa propia poksoy ti labori al desplenta mahinoy anke 

aste tarda nokto. 


”Mi kunezu, qer ta stofo yu prontita!” le royo pyensis, men lo keptis hi pauro bo, ke tono, qa-s 

stupida ho ne bune apta ka sa ofizzo, ne viredo le stofo. 

Trozze hi maxi le konvino, ke hi sel ne pauraba - hi spedarbis prime otra personoy, po vires, qe 

ta afero prozzesa. Ca hominoy i ta urbo kuni lom qezza bestupa forto ta stofo poxa, ti conoy 

sinpatyenzze yu virezi, qezza stupida esta lua naubono.  

”Mi spedos kal teksistoy ma olda onesta ministro!” le royo pyensis, ”Hi beste vyedos, qezze ta 

stofo aspekta, bo hi-s le homino saja ti nono betre apta ka sa ofizzo, da hi!” 

Le olda respekteja ministro entris le zalo, qey le amba fraudantoy sidis prel desplenta 

teksilyoy ti labori. ”Dio helpes!” le olda ministro pyensis, large abrante sa okloy, 

”Mi vira nado!” Men hi ne falis to. 

Le amba fraudantoy pidis hi proxens ti lu qestinis, qes to ne-s bela desegno ti 

koloroy? Qem lu montris le desplenta teksilyo, le desfelica ministro untis ca 

fortoy po abres bune sa okloy, men hi viredis nado, bo nado esti. 

”Le Dio mina!” hi pyensis, ”Qes mi-s stupida? Mi ne suspondis to ti ki to nono kuneda!

Qes mi vyere ne apta po ma postino? Ne ne, mi na-mode faleda to, ke mi ne vira le teksado!” 

”Vam, Tu falis nado!” un, qono teksi, markis. 

”He, to-s bunoda, molte xarma!” falis le olda ministro ti miri to pe sa oklovitroy. 

”Qezza desegno ti qezza koloroy! Yes, mi raportos kal royo mina, ke to molte gusta ka mi.” 

”To plesa mu!” falis le amba teksistoy ti vam po benumes le koloroy ti esplikes le neordinala 

desegno. Le olda ministro askolti atente; po ke hi faledo le somo, qem hi revyenos kal royo; 

do hi fendis ta-mode. 

Tyem le fraudonoy postulis plier monoy, plier silko ti guldo, qam lu vi untes pol teksado. Lu 

inpondis to propiapoksen, men vel teksilyo lo ne vis anke un trido,  men lu, qe antem, kontini 

sa laboro al desplenta mahinoy.

Le royo kortem denuve spedis otra respekteja ofizzisto, po vires, qe lo va tekseso ti qes le stofo 

proxem esto pronta. 

Ko trono lo eventis some qe kol ministro: hi miri ti miri, men il desplenta teksilyo nado esti, 

takause hi toje viri nado. 

”Qes to ne-s vyero, ke to-s bela pexo di stofo?” falis le fraudantoy ti montri ti beklari  

le bela desegno, qa totye ne estenti.” Mi ne-s fate stupida! -le homino pyensis, ”men qes to 

signa ke mi ne apta ka ma buna ofizzo?” To-s molte qira! Men mi espera ke nono 

markis to. 

Takause hi lausi le stofo, qam hi ne vyedi, ti hi besertis lu ki sa jolo kause dil bela koloroy til 

splenda desegno. 

”Yes, to-s raveja!”hi falis kal royo. 

Ca hominoy il urbo paroli solme ki ta beloda stofo.

Tyem le royo sel virezi to, daurem le stofo esta sul teksilyoy. 

Ko totya kraudo di elektita hominoy, inte qonoy toje lo esti amba olda onesta ofizzistoy, 

qonoy esti yu trey antem, hi vis kal ruza fraudonoy, qa tyem teksi pe ca sa fortoy, men si 

tridoy. 

Vam, qi to ne-s vyere beloda?” lo falis le amba onesta ofizzistoy. 

”Le Royala Majesto Tuna voluntes mires qezza desegno, qezza koloroy!”  ti lu montri le 

desplenta teksilyo bo lu kredi kel otra serte viredi le stofo. 

”Qo to-s?” le royo pyensis, ”Mi vira nado! To-s terore! Qes mi-s stupida? 

Qes mi ne apta po estes royo? To estu makse terora, qo eventus ka mi. ”Oh, to-s molte bela”, 

falis doke le royo laude, ”to rezzepta le plu skalta aprovo muna!” 

Ye hi kontente kepobis ti spekti le desplenta teksilyoy; hi ne konfesezi, ke hi 

viri nado. Le totya seqantero, qam hi maxi ko se, miri ti miri, men lu markis nado pli da conoy 

otra; qalge lu renfali pos le royo: ”Oh, to-s vyere molte bela!” ti lu konsilis hin ke hi portes ta 

beloda klenoy de ta beloda stofo pol primavolto daurem le solenga marxo, qo vartata-s. 

” Raveja, bel-bela, mervileja!” cono pos le otra renfali ti conoy estis molte jola. Le royo daris 

kal amba fraudantoy kruzo kavelaryezza ti titolo di sekreta teksistoy dil roydomo. 

Vel totya nokto antem le dyemo dil parado le fraudantoy pasis sindorme ti maxi pli da 

seuso brenanta kandeloy. Conoy viredi, qezze lu bizi pe bepronto dil nuva 

klenoy royall.   Lu simoli ke lu prina stofo del teksilyoy, lu kuti pe grana trancijoy 

aere, kodri pe nadloy si tridoy ti il fino falis:”Tezzo! Le klenoy esta pronta!” 

Le royo sel vyenis ka lu kol plu eminenta kurtesonoy sena,  til amba fraudantoy skalen levis 

un hando, kaze lu holdi algo, ti lu falis: ”Vir, tezzo-s le pantalongo! Tezzo-s le 

surtuto! Tezzo-s le mantelo! ti te plonge. Le klenoy esti te leja, qe spidrado! Se pyensedu, ke se 

porta nado sul qorpo, men to-s makse grava avantajo di lu!” 

”Yes !” lo falis ca kurtesonoy, men lu viredi nado, bo nado esti. 

”Le Majesto Tuna, tyem voluntes porfavore klenindes!” le fraudantoy falis. ”Doke 

mu asistabo al Majesto Tuna klenandem dil nuva kostyumo pre ta speglo grana. 

Le royo denpondis ca sa klenoy, til fraudantoy komsimolis ke lu surponda su hi le nuva 

kostyumo, pecul-pecule, til royo miri se il speglo de ca flankoy. 

”Qezze to bunaspekta! Qezze to bunapta!”conoy falis. ”Qezza bela desegno! Qezza bunoda 

koloroy! To-s le kostyumo granyosa!”  

”Sul strado lo esti le baldako, qam portistoy porto sobre le Majesto Hina daurem le paradvo.” 

falis le cefa ceremoniestro. 

” Yes, mi-s pronta, le royo falis. ”Qes le kleno ne sida bune?” ti hi enkevolte sem turnis 

al speglo, po ke sombles ke hi admira sa ornamo. 

Le cambelanoy, portonta le trengo dil kleno, handobis astel bordo, kaze lu levi le trengo. 

Lu vi ti tyeni le handoy trekita il aero ti lu simuli ke lu tyena algo il handoy; Lu sombli toje ke 

lu ne marki ke lu viri nado. 

Doke lo paradvi le royano subel bela baldako, ti conoy qa vedi hi sul strado ti del fentroy 

klami: ”O! Dio, le nuva klenoy dil royo muna esta nekapebla!

Lom qezza longa trengo hi maxa! Qe bune to konforma ka hi!” Nono montrezi kal otra ke tono 

vira nado bo tono desaptu ka sa ofizzo ho estu pli stupida. Na kostyumo intel roya klenoy 

esti te suksida. 

”Me hi maxa nado su se,” raptem un mikra enfo klamis. 

”O! Granskyeloy! Audes ta voco dil sinkulpa enfo! - Lo falis le patro; ti un kal otra 

komxepti, pri qo ta enfo falis. 

"Hi-s totye ne klenita; trey lo stara mikra enfo, qa fala, ke hi totye ne-s klenita! Le royano esta 

nakna!" lo klami fine le totya popolo. 

To pikfis le royano, bo lo sombli hin sel, kel popolo esta prava; men hi pyensis: "Tyem nado

helpos, se daba solme brave restis al opino mina!" 

Doke hi marxi enke pli prauda, ti cambelanoy some, lu vanti ti porti le trengo, qa totye ne 

estenti. 


------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.

Preparolo dil tradukisto Atlanga.


Lappar , le Antikristo verke di Endre Toth esta ma-opine le besta de kentoy qalgem kreita i lango konstruita. (Originale to verkita-s i Esperanto) Mi tradukis ta kento pol seqanta kausoy: 1. Pol skalta letratura nivolo. 2. Po montres ke Atlango esta le lango pli eufonika da Esperanto ti ko grana letratura developeblo.


Mi dezira ka Tu bunlekto.

Richard A. Antonius


-------

Endre TÓTH 1931-1981. Hungariano; nuvelisto ti musikisto. Autoro di kentoy esperanta ti hungarilanga. 

Qezze 14-anya hi beblindita-s pe esplodo di esplomino. Hi studi orgela ti piana pludo i Budapexta Musika Akademio. 

Hi labori qezze pianisto i difersa orkestoy. Hi verki hungarilanga nuveloy po blindona revyuvo. 

Hi lernis Esperanto i 1960 ho 1965. Hi avordita-s il Belarta Konkursoy. Ha esperanta nuvelero "Lappar, le antikristo", aperinta posmorte, fensis "Le verko dil anyo" i 1982.


  Lappar, le Antikristo 

pe Endre TÓTH

Le nuvelo tradukita-s de Esperanto ka ATLANGO fende di Richard A Antonius.

Lu vandri cem kone. Qarope. Lu esti ni pli, ni ple brava, qe ta ca friponetoy di tra 

epoko. 

- Mu fendes vetokorso!- klamis Lappar. - Repo, Nodo, Tupy tu korses nakna-fute sul stupleyo! 

-Lo ne-s ebla nakna-fute -falis Tupy sobere -bol urtikoy vundos le futoy. -Tupy, tu-x mala pelmo, 

ye tu-x mala sango. Tua sango esta serte nigra. Tu-s fartraxo, ti tu honta po tua nigra sango. 

Tupy sinvorte skatis ti komlazindes le xuzoy. 

-Hu-ra! -klamis Lappar. -Mi-s le vyento ti mi muga sobrel kampoy! Repo, Nodo, Tupy, ti tu-s toje le 

vyento. Mu korsoda qe stormo sobrel kampoy! Muges! Mu-s le vyentodo ti mu tondre korsoda sobrel 

kampoy! Lu skrim-e astis le transeya surko. -Mi-s le unesma! -deklaris Lappar. -Mi-s le 

triumfanto!   

Conoy sidis sul terdo. Repo, Nodo ti Tupy spekti sa futoy ko acida myenoy. -Mir, Lappar! -Tupy 

falis rebelde. - Ma sango ne-s nigra. Ma sango esta ruja, qe tua! -Ma pyedoy anke ne sangifa - 

Lappar fanfaroni, desatent-e le vortoy di Tupy. -Mi-x buna, grusa pelmo, tua esta dina, ti tu conoy 

esta fartraxoy. Tyem mu korses renturne, qezze-l stormo. Le ceteray sem levis men nevolunte. 

-Mu-s le paurodeja armio! -skrimi Lappar. -Tupy, tu-s le vicestro, Repo ti Nodo, tu-s le saudatoy. 

Hu-ra! Mu vaudes i sango! Lu renvyenis tren, qey le xuzoy restis. Tyem yu sangifi anke le futoy 

di Lappar. 

-Mi-s Lappar, le Demono! 

Hi keptis grana nesolida terdobulo. -Mi rompa le petro kontrel busto! Mir! 

-Le terdobulo disfalis, batr-e le busto di Lappar.

 -Tu toje rompes petroy i sa bustoy. Krax´ petroy ti kyantes! Mu-s le venkintoy ti mu dansa triumfa 

danso.   

-Skrim-e lu dansi sul alginantay pyedoy, xut-e pe du handoy terdobuloy kaye pebloy ka sa bodo. Lu 

sem grimis da kepo aste futoy. -Mi-s Lappar, le Demona Estrodo. Mu vaudi i sango ti mu triumfi. 

Mu disrompa petroy su mua bustoy. Triumfo ti gloro! 

- Hi skrimi ta vortoy kanfiks-e sa okloy provoke rekte solen.

Lu vagvi konfel flumo. 

-Mu kepto fixoy! - Lappar falis.  

-Bunode, fixokepto! -Tupy plesis. - Mu kleptos hokoy ti mu kutos stangetoy.

-Mi treba ni hoko, ni stangeto. Mi kepto fixoy nakna-hande. -Lappar yu zorvi flume. Hi 

korsi inte-l fixoy riposantay i basa aqo. 

Cirke ha maleoloy brili arjenteska skumokrunoy.

Le aqo koktis da fugo dil fixoy. Pe bliksa mobo hi keptis i aqo, ti tem, jektita fixeto yu flugis 

bril-e stranden. 

-Mi keptos po tu moltodo di fixoy. Lom karasoy, ezokoy ti karpoy.

Tampe mu conoy yelo fixoy aste krevo.

Le ceteray kombatalis pol prigo, men yul seqa viktino jektita-s.

-Tampe mi keptos ca fixoy del flumeto! - Hi frekorsi ten ti ren i vibranta aqo, furyose perseqante 

fixoy, ti hi beflugi stranden sa konvulsanta keptitoy.

-Qes tu conoy yu baste maxa? - hi zorvis del flumeto, hold-e i sa hando konvulsanta animalo.

-Qes mu yu fulyelis? - hi qesis, ko rapte sevrensa myeno.

-Sin rosteso? - Tupy qestinis ko nauzo. 

-Yes, sin rosteso, tampe mu yelo vivanta fixoy. Mir! -Ye hi yu holdi le konvulsanto pre sa buxo.

Le ceteray horore him gapi. Hi ridacis:     

-He, doke ne! Tampe mi ne dezira fixo. Men tampe il vilajo ca gato pol suaryelo resibos karasoy, 

ezokoy ti karpoy. Surpiges lu su vergo salika! Mir, ta-mode! - Ti trekinte al branketo, hi montri, 

qa-mode se pueda besurstanges le fixoy, verpikf-e lua brankyoy kaye buxoy. Pose hi renturnis 

flumen.

-Mir, qe molto di fixoy restis enke! Mi keptos lu cezza. Tampe mi esterminos co vivanta il flumeto! 

Tampe ca gato vuro fixoy aste krevo.

-Ye hi bemorti plonge, te abunde jekt-e le prigo, kel ceteray zorpuedi lum besurstanges.

Repo ti Nodo ecitita pe febro di bemorteso, skrimi:

-Vam! Enke pli! Jektes plonge, Lappar! Tu-s le Admireja Fixokeptisto!

- Mi-s le Demona Fix-eksekutisto! - skrimi Lappar, ne tira da ta estermineso.

Tupy miri hi, ko jalosa desamo.  

Kortem lu korsis kal vilajo, sfing-e pel fetoranta vergoy.

-Tampe lo esto fyesto pol gatoy. Fixa suaryelo aste krevo! Gata Soldyemo, haleluo! 

-Haleluo, haleluo! -Le ceteray korusi. 

Anke Tupy klamandi ko lu.


Lu freqe vagvi pe du bisikloy. Lappar bevehis Repo sul sa bisiklo. Nodo bevehita-s pe Tupy. Lu 

astis le monteto "Kocor". 

Ta-loke le kampovoyeto esta te skarpa, ke anke Stefano Cuha ne-s abla tom venkis, trozze nono 

kuna alga homino pli forta da hi. - Conoy dolen! - komandris Lappar. Lu haltis il soloplento.

-Tupy, tu rensidens tyem ti veh! su monteten. - falis Lappar ko insiga smileto.

-To-s n-ebla - kontrensis Tupy. - Nono vehabla astel topo.

Lappar fastis sa stalogria okloy i Tupy.

-Vames, foren. Mi vyenos rape pos tu, ti ya tu haltos, mi survehos tu. -Ye ha huta myeno montri, ke hi 

ne joki.

-Tupy kapitulis. Hi mobis. 

-Tu restes tey -Lappar jektis le vortoy ka Repo ti Nodo. -Ye anke mi ne vireza un mobeto, bo mi-s 

tampe danjera. Tom falinte hi toje mobis en le monteto.

-Fors! Tupy, bo mi ariva! Fors, ya tu salveza le vivo!  Fors, bo otravolte mi mortopresos tu! -klamandi 

Lappar.   

-Tupy obidis. Ha dyentoy grinzi. Mobinte rape hi syentis, ke hi nem astos le topo. Posem, co ensis 

ruja pre ha okloy. 

Posem hi pyensis, ke prefe hi haltos, hi sem lesos pol mortopreso, somble tampe hi ne evitos apages. 

Posem hi toje astis le topo. Toje tom fendis Lappar rape pose hi. 

-Brave, Tupy! Bravode! -Lappar lausi hi ko sarkasma ridaco. -Tyem mobes baken, mu bevyenos toje 

ceteray. 

Tupy anke ne renfaledi. Hi rulensis dolen pe sa vehilyo. Repo ti Nodo heksite gapi le sem proxantoy, 

qia kamisoy esti umida ti lua visoy esti kovrita pe sfeto, somble ka tonoy del karzonoy, qam lu 

kriptemiri il petra minireyo. 

Tupy danpuxis le bisiklo ti sem streynis sul terdo. Toje Lappar haltis.

-Mi-s Demona Estrodo! Tupy, Tu-s le vicestro. Repo kaye Nodo, tu-s le saudatoy. Tupy, tyem vames! 

Foren! Tu konportes Repo. Mi portos Nodo, tuy pos tu. Ya tu haltos, mi mortopresos tu.

-Mi fendos nado. -falis Tupy si forto. - Prefe mi mortacos blikse, ta-loke. Mortopres mi tuy, ta-

loke. Hi sem jektis dorse, distrek-e le brasoy.

Lappar fastis sa okloy i hi. Ha miro esti flamo. -Vames! Mi ordesa!

-Ne kaye ne! -Decerpita Tupy xotis pel kepo, kam-e intel herboy. 

Lappar trovis algo nuva: - Tu-s le vicestro. Tu mobes solta! Mi sidendos Repo pre mi sul bisiklo. Lom 

Nodo bakey mi, sul pakad-loko, ti mu vyenos pos tu. 

Tampe mi-s temorenda ti nebla.

Le ceteray obidis, kaze drogita dal perforto. Tupy rezigne komvehis, Lappar him seqi ko sa duopla 

kargo.   

Tavolte hi ne skrimi. Hi spirgi stertore, ha okloy cirkoli fole, ha frekoy brili subel sfeto qe 

ardanta karbexoy.  Nono kredi, ke lu transevivos le veho, doke lu astis le topo.

Tem le pulmo di Lappar yu ripandi le aero ko xrikanta spirgodo. Tyem hi sem jektis dorse, ha okloy 

stifensis, ti hi ensis sinvorta poktem. Le ceteray stari cirke hi kaze heksita. Posem Lappar komparolis.

 Deslaude ti rauke: - Mi-s le Antikristo. Tezzo, mi apaga. Men antem ma morto mi fenda ma 

testamento. Ekes mi, bo mi deza, ke co estes ta-mode pos ma morto. Tu ne kloses ma okloy. Ko abre 

stifensa okloy ma kadavro estes portita su kaben. Repo, po tu mi testamenta le vilajo. Nodo, le furesto 

esto le tuna.  Tupy, le tuna lo esto le flumeto til fixoy. Qeme mi yu estos sul kabo, Repo, tu brenos 

le vilajo. Estes tem noktemo ti tu brenos ca domo un pos un. 

Nodo, tu brenos le albero. Lom ca albo ti albusko un pos un. Tupy, tu brenos le flumeto til 

fixoy...

Tupy konsternita hin parezi, men Lappar ne purmesis.

-…Yal Antikristo morta, ta-tempe ankel aqo breneda. 

Hi spirgodi pokte, pose hi kontini. -Ya co yu finbrenis, tu conoy koleksens sul kabo ti verkutes tua 

gorjoy. 

Mi vireza pos le morto pe ma neklosita okloy totyo flamanta ti sangumanta.

-Tom falinte hi dormis.

Le ceteray skatis cirke hi ko temorodo.

-Qes hi mortis? -Repo xepte qesis.

-Ne. Askoltes. Hi enke spirga. - Tupy replis lo, le vicestro.

Lu silenti longem, molte molte longem, bol dunkemo yu ensis, ti tem le okloy di Lappar rapte abris.

-To-s le morto! - lu conoy pyensis ko teruro, men ne, bo Lappar sidlevensis, miragis lum ti hi falis:

-Temores kaye trembes, bo mi-s Demono! Temores kaye trembes, bo conoy tu-s fartraxoy.

-Tampe, mu klepto melonoy. - falis Lappar.

-To-s neble- konstatis Tupy. - Le kampogardistoy maxa le karabinoy, qay kargita-s pe salto.

-Men doke mu klepto -falis Lappar, pokte ple seltruste.

- Lu sidi plonge sinvorte. Lappar miri klaudoy: -Lo pyuvo. Mi ne deza melonoy pyuveme. Mu ne 

treba melonoy. Prefe mu kleptes karabinoy kaye pistoloy. 

Lom pistoloy po Repo ti Nodo, bo lu-s saudatoy. Tupy, tu resibos karabinoy, bo tu-s le vicestro. 

Toje mi maxo karabino men pli grana da tu.  

Posem mu konpeldos le kampogardistoy ti bepafmortos lu. Lom conoy melon-gardistoy ti Alekso 

Piro. Mi lum esterminos, bo mi-s le Antikristo. Mu bestaros lu, bo mi-s le Antikristo. Mu bestaros 

lu konfelinye ta-loke aumure - kontini Lappar. - Mi falos kal unesma:

”Fleks genoloy ti granpides po tua vivo. Ya tu granpido bele, tu puedo farkorses.” Men vanide hi 

granpido pli bele; mi falos: ”Paf!”, ti mu pafe bemortos hi. Pose mi falos kal seqa gardisto:”  

Ya tu granpidos pli bele, dal unesma tey, do vyere, tu puedo farves.” Men yanke hi granpido 

qalgamode bele; mu pafe bemortos toje hi. Ti lom conoy un pos un. Fine restos Alekso Piro. Mi falos 

ka hi: ”Knil! Ti ya tu granpidos pli bele da tronoy, serte tu estos le solma, qam mu 

beliberos. Tem hi knilos ti komos. Mi komandros: ”Granpides pli bele!” Tem hi granpido pli 

bele. Mi postulos: ” Enke pli bele!” Ti hi granpidos enke pli bele. 

Doke mi falos: ”Co, qom tu fala, esta bagatelado, tu olvis granpyores, cetere tu-s fartraxo ti

kovardo”. Kaye mi falos:”Paf!”, ti mu pafe bemortos toje hi. 

Le ceteray him askolti ko abomino. Qezza kulpo kargabu le animo di Alekso Piro, da qo hi meritu 

tezza terura morto?   

-Tupy, ves ti grabes karabinoy. Ya tu ne akiros karabinoy astel suaro, toje tu pafe bemortota-s. -

Lappar silentis ti sem fundis i mediteso. 

Bo, ya Tupy rebeldos ti ne kleptos karabinoy, ta-kause, pe qo hi bemortota-s?

Posem Lappar kompyensis ti otra aferoy. 

-Tame ne. Mi ne treba karabinoy. Prefe mu kleptos vino. Mu kleptos vino ti mu drunkos. Mu deboco 

ye mu eceso. Mi kuna, qa-mode se klepteda vino. Mi kleptemiris le livristoy qamode lu fenda to. 

Nodo, tua patro esta karpentisto. Ves kal heymo ti kleptes borijo. Repo, tu grabes pumpijo da 

biciklo. 

Tupy, ves ko mi, mu denrompos le kelpordo. 

Men hi ne rompigi to. Le kelpordo n-esti klosita.  Lu entris klepte il denzza dunko ti lu oklobi cirkey. 

Lappar rapte skrimis ka Tupy: - Qom tu gapa tey? Mi vira nado. Vamkorses ti kleptes kandelo. I 

dunko mi ne deza vino. Tupy korsis, men pos kortemo hi renvyenis, ti tem lo arivis toje le ceteray. 

Lappar komis le laboro. Hi boris mikra truvo il barelo, men vino ne vyenis de to. 

-Desplenta - konstatis Tupy. -Ne babilaces, bo mi tum arestos! -skrimis Lappar. 

Hi prinis le pumpijo, qam kanportis Repo, ti hi pumpis pokter aero vel truveto. Posem hi skatis, ti

kanpond-e le buxo kal truvo, komsukis le vino. Qem le saudatoy renvyenis, port-e metala gamelo, 

Lappar yu denuve pumpi. 

Lu plasis le gamelo subel sotila strimeto, ti lu tom zore beplentis. -Tupy, to-s le tuna, bo tu-s le 

vicestro. Drink to astel fundo. Tupy sinvolunte komgulpi.  

 -Konseqe cono resibos un gamelo, ti pose denuve enkevolte un, bo tampe mu deboco. 

Lu stambli ko kepturno del kelo uten. Yu se pyuvi. 

-Kyant!- komandris Lappar. False kyant-e lu ambli konfel jardinbaka voyo. Le griensa 

paesajo esti sinviva ti trista. -Tyem fos ma tombo ti grabes mi vivanta - falis Lappar. - Grabes

mi ti mi renvyenos desube le terdo, bo mi-s le Grandemono. Lu diskorsis po akires fosijoy.

-Tey ma tombo estes. -Lappar montris loko sube gran albo. -Fendes po mi fosado, mi staros i to kaye 

tu infosos mi starpoze, bo se begraba le Demonoy cem starantay. Fos kaye kyant! Ha saudatoy 

komfosis. 

-Tupy, ves ti kleptes un trogo po mi. Mi ne esteza pyuv-batrata. 

Pose hi eksaminis, qer funda esta le fosado. To asti solme aste genolo. Hi sidis terden, hi apogis 

le kleptita trogo a sa kepo qezze skrino ti sinvorte observi le kyantanta fosistoy. Lu yu stari aste kokso 

il terdo. Handobe hi signis: vam! Qem le fosado astis yul xulto, hi staris i to. -Tyem grabes mi! -

hi daris le orduno. Lu komrenxutis terdo. 

Le desfirmida terdo astis ha genoloy. -Algono trampes to. Tezza desfirmida esta sinvaleja. 

Tupy saltis il kavo ti trampi cirkel Demono. Posem lu kontini renxuteso dil terdo. Qem le terdo 

yu astis le talyo, lu trampis to denuve. Kortem Lappar estis astel xultoy interde, solme ha kepo ti ha 

distengita brasoy resti sobrel terdo. 

-Tyem lu kyantes ti danses cirke mi. Danses ma mortodanso bol Antikristo begrabata-s. 

Somtempe mi detrekos mi del terdo ti mu folumo sinbride, bo mi-s Demono.

 Le pyuvo yu kauri denzze. Le ceteray drunke kyanti ti dansi. Lappar sem tengis. Hi prumi sem

levensis del terdo, pe sa distengita brasoy, men hi anke ne mobedi. Le ceteray insige him atenti. 

Le viso di Lappar deformensi, ha hela okloy vilde cirkoli, pyuvuletoy kaye sfeto flosi dolen 

konfelonge ha kepo, me co vanide, hi ne mobedi. Tupy skrimis ka hi pe voco nebrava: -Dentrekes tu,  

Demonodo! 

Lappar yu grinzi pel dyentoy dal forso. Le ceteray kontini sa mortodanso. -Haltes! -klamis Lappar. 

Conoy korses ti kolekses po mi rubusoy. Bekolores ma viso aunigre. Le nigra viso daros ka mi forto 

Demona. Lu diskorsis ridac-e. Sem progarde ti fugopronte Tupy, qome le prima, smauris le viso di 

Lappar pe rubusoy. Men qem lu sem konvinis, ke Lappar ne unteda sa tensita brasoy, lu ensis pli

brava ti smauri le nigra brayo pli kaye pli ko pasyo su ha kepo. -Mi-s le Antikristo- klami Lappar. 

Rape mi dentrekos mi del terdo, ti disprentos tu kaye cado, mi-s yol Demono! Le ceteray dansi 

plonge i vilda jolo, lu jekti kal kepo di Lappar yu ne solme rubusoy, men toje fango, kaye Tupy jektis 

ka ha viso anke putrinta tomato. - Dentrekes tu, Demono! Tu-s yol temoreja! Denves del terdo, ya tu 

pueda. 

Lappar yu ne puedi anke reples. Solme ha okloy cirkoli plonge, men ha decerpita brasoy kami flanke 

hi. 

-Mi kovra tu pel trogo, po skrines tu kontrel pyuvo - klamis le vicestro, kayel trogo yu pondita-s sobre 

Lappar. 

Lo se pyuvi forte til suardunko komis. 

-Mu rules rokoy su hi - klamis Tupy -ya hi-s le Demono, hi porserte farjektos de se anke monto. Pe 

komuna forto lu kanportis mega petro. Posem lu portis enke plier petroy, brikoy, ti toje fartraxoy, 

eskrementoy, cadoy. Le tombo di Lappar kortem fendita-s. 

Prime le saudatoy desaperis kriptamode. Tupy kyantaci enke pokte, drunke sid-e subel albo, men 

posem toje hi sem levis. Hi syentis malgusto i sa buxo, dal vino, ti hi syenti iluzindo. ”Ta Lappar esti 

fartraxo. 

Mu oblu him liqidis yu antem” -hi pyensis ti haltis ko rapta temoro. Le terdo mobis ti grana 

bruso audeblis. Ko teruro hi hesis, men solme vermomente. ”To-s nado! Lu fa esplodoy il petro-

minireyo”  -hi pyensis. -Tompe mu vos tren ti mu kriptemiro le karzonoy.


 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

POEZIO

Federico García Lorca

Alboy, alboy

sekna ti verda.

Le pueno dil bela viso

plokta olivoy qe perlinoy

Le vyento, amyo di turmoy

lim prineza al talyo.

Raydantoy qar proxe pasa

sul poneoy Andalusia,

ko blua ti verda jaketoy

ti vasta, dunka capeloy.

”Vyen ka Cordoba, muchacha.”

Le pueno lum ne askolta.

Taurofaytistoy pasi,

trin, talyoslenday,

ko jaketoy oranjeska

ti spadoy de arjent´antika.

”Vyen´ka Sevilla, muchacha.”

Le pueno lum ne askolta.

Ye qem tardemo vyenis

dunkebruna, lumindifusa

un jovano proxe pasi, portanta

rosoy kaye mirtoy dil lunyo.

”Vyen´ka Granada, muchacha.

Le pueno him ne askolta.

Le pueno dil bela viso

plonge plokta, plokta olivoy.

kol gria braso dil vyento

qa prina li al talyo.

Alboy, alboy

sekna ti verda.



----------------------------------------------------------------

© Richard A Antonius 2018